شنیدن تفاوت آکورد ماژور هفت دومینانت هفت و مینور هفت

اضافه‌شدن یک نت به سه‌صدایی، آکورد را برای گوش متراکم‌تر می‌کند. هدف این درس شناخت سه کیفیت پرکاربرد ماژور هفت، دومینانت هفت و مینور هفت است. از مقایسهٔ اجزای جدا به تشخیص آکورد کامل می‌رسیم. احساس‌هایی مثل شاد، غمگین یا معلق ممکن است یادآور شخصی باشند، اما معیار پاسخ، ساختمان آکورد است.

سطح تمرین مقدماتی رو به متوسط؛ نیازمند شناخت سه‌صدایی‌ها و نیم‌پرده

پیش از شروع

ماژور هفت از سه‌صدایی ماژور و هفتم بزرگ نسبت به پایه ساخته می‌شود؛ فاصله‌هایش از پایه صفر، چهار، هفت و یازده نیم‌پرده است. دومینانت هفت همان سه‌صدایی ماژور را با هفتم کوچک، یعنی ده نیم‌پرده بالاتر از پایه، ترکیب می‌کند. مینور هفت سوم کوچک دارد و فاصله‌هایش صفر، سه، هفت و ده نیم‌پرده است.

در این درس maj7 نشانهٔ ماژور هفت، 7 نشانهٔ دومینانت هفت و m7 نشانهٔ مینور هفت است. واژهٔ دومینانت اینجا نام کیفیت آکورد است؛ برای تعیین نقش آن در یک گام باید زمینهٔ موسیقی را هم شنید. همهٔ سؤال‌ها در حالت پایه‌اند و هر چهار نت حاضر است؛ معکوس، نیم‌کاسته و هفتم کاسته نداریم.

در نام نت‌ها C دو، D ر، E می، F فا، G سل، A لا و B سی است؛ عدد، اکتاو را نشان می‌دهد و C4 دوی میانی است. b یعنی بمل و # یعنی دیز. نام نت‌ها برای بررسی پاسخ است؛ شنوایی مطلق لازم نیست.

تمام فایل‌ها موج سینوسیِ ساخته‌شده با رایانه‌اند، نه اجرای پیانو یا گروه نوازندگان. مبنا A4 برابر ۴۴۰ هرتز و تقسیم مساوی اکتاو به دوازده نیم‌پرده است. صدای راحت و کم انتخاب کنید؛ با آزردگی یا خستگی گوش استراحت کنید.

روش تمرین

در برگهٔ پاسخ برای هر نمونه سه گزینهٔ maj7، 7 و m7 بنویسید. ابتدا کیفیت سه‌صدایی و سپس فاصلهٔ هفتم را مقایسه کنید. دومینانت هفت و مینور هفت ممکن است نت هفتم یکسان داشته باشند. اگر تشخیص بخش سه‌صدایی هنوز دشوار است، ابتدا تمرین شنیدن تفاوت آکورد ماژور و مینور را انجام دهید.

زمان‌ها از ابتدای فایل حساب می‌شوند. هیچ شمارش یا توضیح گفتاری در صوت نیست؛ نت مرجع یا بخش راهنما فقط در صورت سؤال مشخص می‌شود. در دور اول حداکثر سه بار گوش کنید و کنار پاسخ نامطمئن علامت بگذارید. پاسخ‌ها را پس از انجام هر شش تمرین ببینید.

در دور دوم پاسخ‌ها را بپوشانید. برای جفت‌های اشتباه، جزء متفاوت را در کلید پیدا کنید و همان جفت را دوباره بشنوید.

دکمهٔ پخش هر نمونه زیر تصویر تمرین خودش است.

تمرین ۱ مقایسهٔ جزء افزوده‌شده

دو گروه با پایهٔ دو دارید. در هر گروه ابتدا سه‌صدایی، سپس نت هفتم تنها و بعد آکورد کامل شنیده می‌شود. کیفیت آکورد کامل هر گروه را از میان سه گزینه انتخاب کنید؛ سه‌صدایی ابتدایی سؤال جداگانه نیست.

شروع گروه‌ها ثانیه‌های ۱ و ۹ است. سه‌صدایی ۱٫۴ ثانیه طول دارد؛ نت تنها دو ثانیه پس از آغاز گروه و آکورد کامل چهار ثانیه پس از آغاز آن می‌آید. آکورد کامل ۲٫۵ ثانیه ادامه دارد.

پخشنمونه صوتی تمرین 1برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۷ ثانیه است.

تمرین ۲ گوش دادن به بخش میانی

در دو گروه بعدی پایه و نت بالایی یکسان است. چهار نت ابتدا جدا و سپس هم‌زمان شنیده می‌شوند. کیفیت هر گروه را بنویسید و مشخص کنید برای تمایز آن‌ها به کدام بخشِ میان پایه و نت بالایی توجه کرده‌اید.

گروه‌ها در ثانیه‌های ۱ و ۹ شروع می‌شوند. نت‌های جدا با فاصلهٔ ۰٫۷ ثانیه و کشش ۰٫۵ ثانیه می‌آیند؛ چهار ثانیه بعد از آغاز هر گروه، آکورد کامل دو ثانیه پخش می‌شود. باس در هر دو گروه دو است.

پخشنمونه صوتی تمرین 2برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۷ ثانیه است.

تمرین ۳ انتخاب میان سه کیفیت

سه گروه هم‌پایه می‌شنوید. برای هرکدام یکی از سه کیفیت را ثبت کنید؛ نت‌های جدا برای بررسی ساختمان‌اند و آکورد آخر هر گروه همان چهار نت را هم‌زمان تکرار می‌کند.

گروه‌ها در ثانیه‌های ۱، ۸ و ۱۵ شروع می‌شوند. چهار نت با فاصلهٔ ۰٫۷۵ ثانیه و کشش ۰٫۶ ثانیه می‌آیند. آکورد کامل ۳٫۵ ثانیه پس از آغاز گروه شروع می‌شود و دو ثانیه ادامه دارد.

پخشنمونه صوتی تمرین 3برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۲۲ ثانیه است.

تمرین ۴ تشخیص با پایه‌های متفاوت

سه آکورد هم‌زمان در ثانیه‌های ۱، ۵ و ۹ می‌آیند؛ هرکدام ۲٫۴ ثانیه طول دارد. کیفیت هرکدام را بنویسید. پایه‌ها و محدودهٔ ارتفاع ثابت نیستند، اما همه در حالت پایه‌اند.

اینجا نت‌های جدا یا نمونهٔ راهنما ندارید. بالاتر یا بم‌تر شدن کل صدا را معیار کیفیت نگیرید. اگر پاسخ روشن نیست، ابتدا سه‌صدایی را بررسی کنید و سپس دربارهٔ هفتم تصمیم بگیرید؛ نام دقیق پایه خواسته نشده است.

پخشنمونه صوتی تمرین 4برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۴ ثانیه است.

تمرین ۵ ثبات کیفیت در برابر تغییر ارتفاع

دو جفت آکورد دارید. برای هر جفت بگویید کیفیت یکسان مانده یا تغییر کرده است؛ سپس نام کیفیت هر آکورد را بنویسید. ممکن است ارتفاع کلی تغییر کند، حتی وقتی رابطهٔ نت‌ها ثابت باشد.

جفت اول در ثانیه‌های ۱ و ۵ و جفت دوم در ثانیه‌های ۱۱ و ۱۵ پخش می‌شود؛ کشش‌ها دو ثانیه‌اند. نسبت نت‌ها را مقایسه کنید؛ پاسخ «صدایش فرق داشت» کافی نیست.

پخشنمونه صوتی تمرین 5برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۹ ثانیه است.

تمرین ۶ سه آکورد در یک جملهٔ کوتاه

سه آکورد را به‌ترتیب بشنوید و فقط کیفیت هرکدام را بنویسید. کیفیت هر آکورد را مستقل از احساس پایان جمله بررسی کنید.

شروع‌ها ثانیه‌های ۱، ۴ و ۷ و کشش هر آکورد دو ثانیه است. بار اول زنجیره را بدون توقف بشنوید؛ بار دوم پس از هر آکورد پاسخ را ثبت کنید. نام گام یا تحلیل عملکرد هارمونیک جزو سؤال نیست.

پخشنمونه صوتی تمرین 6برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۱ ثانیه است.

پاسخ ها و راهنمای خودارزیابی

اگر هنوز شش تمرین را انجام نداده‌اید، فعلاً این بخش را نخوانید. ابتدا پاسخ یا اجرای خود را ثبت کنید؛ سپس با توضیح‌ها مقایسه کنید. در تمرین‌های خلاقانه، جواب نمونه تنها پاسخ ممکن نیست.

پاسخ تمرین ۱

گروه اول Cmaj7 و دوم C7 است. نت‌ها در اول C4–E4–G4–B4 و در دوم C4–E4–G4–Bb4 هستند. سه‌صداییِ مشترک ماژور است؛ هفتم در گروه دوم یک نیم‌پرده پایین‌تر آمده و کیفیت دومینانت هفت ساخته است.

پاسخ تمرین ۲

اول Cm7 و دوم C7 است: C4–Eb4–G4–Bb4 در برابر C4–E4–G4–Bb4. سوم آکورد از می‌بمل به می طبیعی تغییر می‌کند. هفتمِ هر دو سی‌بمل است؛ بنابراین گوش‌دادن فقط به بالاترین نت این دو کیفیت را از هم جدا نمی‌کند.

پاسخ تمرین ۳

ترتیب درست C7، Cmaj7 و Cm7 است. نت‌ها C4–E4–G4–Bb4؛ C4–E4–G4–B4؛ C4–Eb4–G4–Bb4 هستند. برای اول و دوم تغییر هفتم را بررسی کنید؛ برای اول و سوم تفاوت سوم تعیین‌کننده است. هر دو مقایسه با پایهٔ دو انجام می‌شوند.

پاسخ تمرین ۴

ترتیب کیفیت‌ها مینور هفت، ماژور هفت و دومینانت هفت است: Dm7 با D4–F4–A4–C5؛ Fmaj7 با F3–A3–C4–E4؛ G7 با G3–B3–D4–F4. زیرتر بودن آکورد اول یا بم‌تر بودن دوم، علت نام‌گذاری کیفیت آن‌ها نیست.

پاسخ تمرین ۵

جفت اول هر دو ماژور هفت است: C3–E3–G3–B3 و همان نت‌ها یک اکتاو بالاتر، C4–E4–G4–B4. جفت دوم از C7 به Cm7 تغییر می‌کند: C4–E4–G4–Bb4 سپس C4–Eb4–G4–Bb4. در جفت دوم فقط سوم نیم‌پرده پایین می‌آید.

پاسخ تمرین ۶

پاسخ مینور هفت، دومینانت هفت، ماژور هفت است: Dm7 با D3–F3–A3–C4؛ G7 با G3–B3–D4–F4؛ Cmaj7 با C3–E3–G3–B3. این چیدمان نمونه‌ای از توالی دوم، پنجم و اول در دو ماژور است، اما نام توالی جزو سؤال نبود.

نقشه زمانی نمونه ها

نقشهٔ هر شش فایل پس از پاسخ‌هاست. محور افقی زمان برحسب ثانیه و هر خط، محل و مدت یک نت است؛ کلیک‌های راهنما نشان داده نشده‌اند. ردیف‌ها فقط ترتیب زیر و بمی‌اند، نه اندازهٔ فاصله. این نمودار حامل نت نیست. C تا B به‌ترتیب دو تا سی و عدد، اکتاو است؛ # دیز و b بمل. در درس ضربان صوتی، Hz فرکانس دقیق است. در نمودار شلوغ بعضی برچسب‌ها حذف شده‌اند؛ متن پاسخ ملاک است.

پس از تمرین

اگر maj7 و 7 را جابه‌جا می‌کنید، تمرین یک را مرور کنید. اگر 7 و m7 اشتباه می‌شوند، به تمرین دو برگردید. نتیجهٔ سؤال‌های هم‌پایه و سؤال چهار را جدا ثبت کنید.

پس از تثبیت این سه کیفیت، با ساز واقعی و چیدمان‌های باز تمرین کنید. هر بار فقط یکی از تغییرهای معکوس، کیفیت کاسته یا حذف نت را اضافه کنید.

درباره صداها و منابع

تمرین‌ها و نمودارهای این مقاله برای همین مجموعه تألیف شده‌اند. همهٔ نمونه‌های صوتی با تولید رایانه‌ایِ موج سینوسی ساخته شده‌اند و ضبط ساز واقعی یا صدای خواننده نیستند. این صداها فقط راهنمای ارتفاع، زمان‌بندی یا تفاوت دامنه‌اند و شیوهٔ فیزیکی نوازندگی یا آواز را نشان نمی‌دهند. مبنای فرکانس لا۴ برابر ۴۴۰ هرتز است. در مقایسه‌های ضربان صوتی، فرکانس‌های نزدیک به هم عمداً از کوک دوازده نیم‌پردهٔ مساوی فاصله می‌گیرند؛ مقدار دقیق آنها در پاسخ‌نامه نوشته شده است. دیگر نمونه‌های ملودیک و آکوردی در کوک دوازده نیم‌پردهٔ مساوی‌اند.

Open Music Theory: ساختمان و نام‌گذاری کیفیت‌های آکورد هفتم

University of Puget Sound: مقدمهٔ آکوردهای هفتم و انواع رایج