بازی گروهی موسیقی با نت‌نگاری تصویری و نشانه‌های شروع و سکوت
با دایره، مربع، مثلث و سکوت، نقشه‌ای بسازید که نفر دیگر بتواند آن را بخواند و با گروه هماهنگ اجرا کند.
شکل‌ها به گروه می‌گویند چه کاری و در کدام نوبت انجام دهد. کودک نقشه را می‌خواند و برای دوستش دستور روشن می‌سازد. می‌خواهیم نوبت یکدیگر را بشنویم، نشانهٔ راهبر را دنبال کنیم و قرارداد مشترک را اجرا کنیم؛ هدف تشخیص زیر و بم یا سریع‌تر زدن نیست.
سطح تمرین پیشنهاد آموزشی برای حدود ۶ تا ۹ سال، با همراهی بزرگسال و متناسب با توان هر کودک
پیش از شروع
دو نفر کافی است؛ بزرگسال می‌تواند هم‌بازی باشد. گروه بزرگ‌تر را به دو گروه تقسیم کنید. همه می‌توانند نشسته بمانند. دست‌زدن سبک، ضربهٔ آرام میز و «هوم» کوتاه با صدای راحت پیشنهادند. هرکدام را می‌توان با اشاره، گفتن نام شکل یا نگاه‌کردن جایگزین کرد. مشارکت حرکتی یا آوازی اجباری نیست.
قرارداد: دایره با «دست»، یک دست‌زدن سبک؛ مربع با «میز»، یک ضربهٔ آرام؛ مثلث با «هوم»، یک آوای کوتاه؛ و «سکوت»، انتظار تا نوبت بعد. علامت سؤال با «انتخاب» برای طراحی شماست. شکل و نوشته با هم معنا را می‌رسانند؛ هیچ دستور ضروری فقط به رنگ وابسته نیست.
فایل‌ها ضبط دست، میز یا صدای کودک نیستند. سه صدای مصنوعی نشانه‌اند: دو۴ کوتاه برای دایره، سل۴ کوتاه برای مربع و می۴ کمی کشیده‌تر برای مثلث. نام‌بردن نت‌ها یا خواندن در ارتفاعشان لازم نیست؛ آوای خودتان را راحت انتخاب کنید. این نمونه‌ها تقلید رنگ ساز یا صدای بدن نیستند.
خانه‌ها از چپ به راست خوانده می‌شوند؛ خانه‌های هم‌ستونِ دو ردیف هم‌زمان‌اند. هر ستون یک ثانیه است و ستون اول در ثانیهٔ ۱ شروع می‌شود. فایل شمارش یا فرمان گفتاری ندارد. توافق کنید چه کسی خانه‌ها را نشان دهد؛ برای بازی بی‌صدا همین نشان‌دادن کافی است. بزرگسال همراه می‌تواند برای روشن‌تر کردن علامت‌های مشترک، راهنمای هماهنگی شروع و پایان در دونوازی را نیز بخواند.
روش تمرین
هر بار یک بازی را توضیح دهید و قراردادش را امتحان کنید. سپس با فایل یا بدون آن بازی کنید. صدای پخش و اجرا کم و راحت باشد؛ روی صدای دیگران بلندتر نزنید. هرکس خواست استراحت کند یا مشاهده‌گر شود.
نقش‌ها را جابه‌جا کنید. مشاهده‌گر نکته‌ای مشخص می‌گوید، مانند «در خانهٔ سکوت منتظر ماندیم». هدف رتبه‌بندی نیست. اگر هماهنگی به‌هم خورد، توقف کنید، خانهٔ موردنظر را پیدا کنید و با توافق دوباره شروع کنید.
در سه بازی پایانی، فایل فقط یکی از اجراهای ممکن است. پیش از شنیدن آن انتخاب خود را روی کاغذ کامل کنید. تفاوت با نمونه خطا نیست؛ ملاک این است که قرارداد خوانا باشد و شرط‌های بازی رعایت شود. برای انجام فعالیت نیازی به نام، عکس یا ضبط صدای کودکان ندارید.
دکمهٔ پخش هر نمونه زیر تصویر تمرین خودش است.
تمرین ۱ خواندن نخستین نقشه
ردیف چهارخانه‌ای را از چپ به راست ببینید. هر شکل را به عمل یا جایگزینِ راحتش وصل کنید و یک‌بار نام شکل‌ها را بگویید. بعد یک نفر جای خانه‌ها را نشان دهد و دیگری نقشه را اجرا کند؛ در خانهٔ سکوت، زمان جلو می‌رود ولی عمل تازه‌ای انجام نمی‌شود.
فایل را گوش کنید و نشانگر را جلو ببرید. سپس بدون فایل نقش‌ها را عوض کنید. آیا اجراکننده با دیدن نقشه می‌دانست چه کند، یا وسط کار توضیح تازه‌ای لازم بود؟
مدت فایل ۶ ثانیه است.
تمرین ۲ جا دادن نوبت دوست
نقشه دو ردیف دارد؛ هر نفر یا گروه فقط ردیف خودش را اجرا می‌کند. هر دو ردیف از ستون اول با هم آغاز می‌شوند، اما خانهٔ سکوت یعنی نوبت شنیدن. پیش از اجرا نشان دهید در هر ستون کدام گروه باید فعال باشد.
بار اول راهبر ستون‌ها را نشان دهد؛ بار دوم با شنیدن نوبت هم جلو بروید. نقش گروه‌ها را عوض کنید. مشاهده‌گر ورود زودهنگام را مشخص کند؛ به‌جای سرزنش، همان دو ستون را مرور کنید.
مدت فایل ۸ ثانیه است.
تمرین ۳ دیدن علامت راهبر
ردیف بالا فرمان راهبر و ردیف پایین کار گروه است. «آماده» یعنی منتظر بمانید؛ «بزن» اجازهٔ اجرای خانهٔ همان ستون است؛ «بایست» یعنی از ابتدای آن ستون صدای تازه نسازید. راهبر می‌تواند واژه را بگوید یا روی آن اشاره کند؛ حرکت بزرگ لازم نیست.
ستون‌ها را یکی‌یکی تمرین کنید، سپس پیوسته جلو بروید. فایل نمونهٔ ردیف پایین است و فرمان‌ها را نمی‌گوید. راهبر را عوض کنید و بررسی کنید آیا آغاز دوباره با نشانهٔ روشن انجام شد.
مدت فایل ۱۰ ثانیه است.
تمرین ۴ نوشتن نوبت نفر دوم
چهار ستون اول برای گروه ۱ نوشته شده است. گروه ۲ در آن ستون‌ها شنونده است و باید سه خانهٔ انتخاب در ستون‌های ۵ تا ۷ را با شکل‌ها پر کند؛ از دست‌کم دو نوع عمل استفاده کنید و ستون ۸ را ساکت نگه دارید. ابتدا هر عضو نظرش را بگوید و بر یک نقشه توافق کنید.
گروه ۱ نقشهٔ کامل‌شدهٔ گروه ۲ را بدون تقلید شنیداری بخواند و اجرا کند. آیا نشانه‌ها روشن بودند؟ نقش‌ها را عوض کنید. فایل یک انتخاب نمونه است؛ نقشهٔ شما می‌تواند متفاوت باشد.
مدت فایل ۱۰ ثانیه است.
تمرین ۵ ساختن جای همراهی
ردیف گروه ۱ ثابت است. گروه ۲ خانه‌های انتخاب را با عمل یا سکوت پر کند؛ ستون ۴ از پیش ساکت است. سه شرط دارید: گروه ۲ در دو ستونِ ساکتِ گروه ۱ تنها اجرا کند، در یک ستون با گروه ۱ همراه شود و در ستون ۴ هر دو ساکت بمانند. بقیهٔ خانه‌های گروه ۲ سکوت باشند.
پیش از شنیدن نمونه، انتخاب‌ها را توضیح دهید و نقشه را کامل کنید. ابتدا جدا و سپس هم‌زمان اجرا کنید. مشاهده‌گر ستون‌های تک‌نفره، همراهی و سکوت مشترک را نشان دهد. فایل فقط یک راه‌حل است.
مدت فایل ۸ ثانیه است.
تمرین ۶ سپردن نقشه به گروه دیگر
در شش خانهٔ خالی یک نقشهٔ تازه بسازید: دست‌کم دو نوع عمل و دست‌کم یک خانهٔ سکوت داشته باشد. قرارداد شکل‌ها را کنار آن بنویسید یا برای کسی که می‌نویسد توضیح دهید. یک راهبر و یک اجراکننده انتخاب کنید؛ پیش از شروع، راهبر علامت آمادگی موردتوافق را نشان دهد.
نقشه را بدون اجرای نمونه به هم‌بازی بسپارید. سپس یک جای مبهم را با هم اصلاح و دوباره اجرا کنید. فایل یک نمونهٔ ممکن است. معیار، هماهنگی اجرای دوم با نقشه و تصمیم‌های مشترک شماست، نه سلیقهٔ بزرگسال.
مدت فایل ۸ ثانیه است.
پاسخ ها و راهنمای خودارزیابی
اگر هنوز شش تمرین را انجام نداده‌اید، فعلاً این بخش را نخوانید. ابتدا پاسخ یا اجرای خود را ثبت کنید؛ سپس با توضیح‌ها مقایسه کنید. در تمرین‌های خلاقانه، جواب نمونه تنها پاسخ ممکن نیست.
پاسخ تمرین ۱
ترتیب: دست، میز، سکوت، هوم. نشانه‌های مصنوعی در ثانیه‌های ۱، ۲ و ۴ شنیده می‌شوند. خودارزیابی: ترتیب روشن بود؟ سکوت یک نوبت کامل داشت؟ جایگزین کودک نیز با قرارداد روشن معتبر است.
پاسخ تمرین ۲
گروه ۱ در ستون‌های ۱، ۲ و ۵ و گروه ۲ در ۳، ۴ و ۶ اجرا می‌کند؛ اجرای مشترک نداریم. معیار، رعایت نوبت و ادامهٔ شمارش هنگام سکوت است. هر گروه ردیف دوستش را هم دنبال کند.
پاسخ تمرین ۳
صدا در ستون‌های ۲، ۳، ۶ و ۷ است؛ ۱ و ۵ آمادگی و ۴ و ۸ توقف‌اند. «بایست» یعنی صدا نسازیم، نه بلندشدن از جا. معیار: گروه پس از توقف بدون فرمان تازه وارد نشد.
پاسخ تمرین ۴
پاسخ یکتا ندارد. نمونهٔ گروه ۲: هوم، میز، هوم در ستون‌های ۵ تا ۷. سه عمل، دو نوع عمل و سکوت ستون ۸ لازم است. گروه دیگر باید نقشه را بدون شنیدن اجرای طراح بفهمد؛ در غیر این صورت برچسب یا قرارداد را روشن‌تر کنید.
پاسخ تمرین ۵
نمونهٔ گروه ۲: «میز» در ستون‌های ۲، ۳ و ۶ و سکوت در بقیه. اجرای تنها در ۲ و ۶، همراهی در ۳ و سکوت مشترک در ۴ است. همراهی می‌تواند در ۱ یا ۵ باشد؛ نوع عمل هم آزاد است. گروه ۲ دقیقاً سه خانهٔ فعال دارد.
پاسخ تمرین ۶
یک نمونه هوم، دست، سکوت، میز، هوم، سکوت است؛ پاسخ‌های فراوان دیگری هم معتبرند. فهرست بررسی: شش خانه کامل شد؟ دو نوع عمل و یک سکوت وجود داشت؟ نفر دیگر قرارداد را فهمید؟ شروع با توافق انجام شد؟ پس از بازخورد، یک اصلاح مشخص انجام دادید؟ اگر همه روشن است، تفاوت با فایل ایرادی ندارد.
نقشه زمانی نمونه ها
نقشهٔ هر شش فایل پس از پاسخ‌هاست. محور افقی زمان برحسب ثانیه و هر خط، محل و مدت یک نت است؛ کلیک‌های راهنما نشان داده نشده‌اند. ردیف‌ها فقط ترتیب زیر و بمی‌اند، نه اندازهٔ فاصله. این نمودار حامل نت نیست. C تا B به‌ترتیب دو تا سی و عدد، اکتاو است؛ # دیز و b بمل. در نمودار شلوغ بعضی برچسب‌ها حذف شده‌اند؛ متن پاسخ ملاک است.
پس از تمرین
بپرسید «کدام نشانه کمک کرد نوبتت را پیدا کنی؟» پاسخ می‌تواند گفتاری یا اشاره‌ای باشد. نقشه را بدون اطلاعات شخصی نگه دارید؛ فرستادن یا ضبط‌کردن آن لازم نیست.
برای ساده‌ترشدن، خانه‌ها یا نقش‌ها را کمتر کنید. برای چالش بیشتر، راهبر یا گروه خواننده را عوض کنید. این شکل‌ها قرارداد همین بازی‌اند و معنی جهانی ندارند.
درباره صداها و منابع
تمرین‌ها و نمودارهای این مقاله برای همین مجموعه تألیف شده‌اند. همهٔ نمونه‌های صوتی با تولید رایانه‌ایِ موج سینوسی ساخته شده‌اند و ضبط ساز واقعی یا صدای خواننده نیستند. این صداها فقط راهنمای ارتفاع، زمان‌بندی یا تفاوت دامنه‌اند و شیوهٔ فیزیکی نوازندگی یا آواز را نشان نمی‌دهند. مبنای فرکانس لا۴ برابر ۴۴۰ هرتز است. نت‌های این مجموعه در کوک دوازده نیم‌پردهٔ مساوی ساخته شده‌اند. در بازی‌های تصویری، صداهای راهنما علامت قراردادی‌اند، نه ضبط حرکت‌ها یا صدای گروه.
گروه موسیقی معاصر بیرمنگام: ساخت نت‌نگاری تصویری برای کودکان