هماهنگی دو در برابر سه با تقسیم شش تایی و تمرین دو دست

در الگوی دو در برابر سه، یک دست دو حرکت مساوی و دست دیگر سه حرکت مساوی را در زمانی یکسان انجام می‌دهد. دو جریان هم‌زمان‌اند. ابتدا هر جریان را جدا می‌سازیم و بعد روی شش خانهٔ زمانی مشترک قرار می‌دهیم. ساز لازم نیست؛ نوک انگشتان روی دو سطح نرم کافی است.

سطح تمرین مقدماتی رو به متوسط، با توانایی نگه داشتن ضرب و تقسیم مساوی

پیش از شروع

پیش‌نیاز، شمردن شش بخش هم‌اندازه و حفظ یک الگو با یک دست است. اگر شمارش هنگام حرکت دست نامنظم می‌شود، ابتدا فقط بشمارید و در آغاز هر دور یک ضربه بزنید.

شش خانهٔ ۱ تا ۶ بکشید. دو حرکت مساوی روی ۱ و ۴ و سه حرکت مساوی روی ۱، ۳ و ۵ می‌افتند. پس از ۶، دور بعد با ۱ آغاز می‌شود. این شبکه لزوماً شش ضرب اصلی یا یک میزان شش‌هشتم نیست.

صدای زیرتر نمایندهٔ راست و بم‌تر نمایندهٔ چپ است. صدای بسیار بم و کوتاه راهنمای تقسیم‌هاست. این صداهای مصنوعی ضبط ساز یا دست زدن نیستند. با بلندی راحت و حرکت کوچک تمرین کنید؛ با درد یا خستگی توقف کنید.

روش تمرین

فاصلهٔ خانه‌ها ۰٫۴ ثانیه و طول هر دور ۲٫۴ ثانیه است. شش کلیک مقدمه در ۱، ۱٫۴، ۱٫۸، ۲٫۲، ۲٫۶ و ۳ ثانیه می‌آید. نخستین دور از ۳٫۴ شروع می‌شود. سرعتِ جریان دوتایی ۵۰ و جریان سه‌تایی ۷۵ حرکت در دقیقه است؛ قرار نیست تند بزنید.

در تمرین‌های اول تا سوم و پنجم، دورها از ۳٫۴، ۵٫۸، ۸٫۲ و ۱۰٫۶ شروع می‌شوند و در ۱۳ تمام می‌شوند. کلیک تقسیم‌ها همراه آنهاست. ابتدا بشنوید، سپس همراه شوید. هر دست فاصله‌های خودش را برابر نگه دارد؛ از دیگری تقلید نکند. برای برنامه‌ریزی مرحله‌به‌مرحلهٔ این هماهنگی، مقالهٔ یادگیری کنترل هم‌زمان دو دست را هم بخوانید.

پس از هر شش تمرین پاسخ‌ها را بررسی کنید. گفتن اعداد می‌تواند کمک کند. اگر یک دست از دیگری تقلید کرد، یک دور توقف کنید و از دور بعد با یک دست آغاز کنید؛ دنبال ضربهٔ ازدست‌رفته ندوید.

دکمهٔ پخش هر نمونه زیر تصویر تمرین خودش است.

تمرین ۱ ساختن جریان نخست

صدای زیرتر را با راست همراهی کنید؛ چپ ساکن بماند. تعداد شروع‌های هر دور و خانه‌هایشان را بنویسید.

بعد از دو دور همراهی، فاصلهٔ حرکت‌های خود را بسنجید. فاصلهٔ آخرین ضربه تا دور بعد باید برابر فاصلهٔ ضربه‌های داخل دور باشد. شانه را بالا نبرید و محکم نکوبید.

پخشنمونه صوتی تمرین 1برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۳.۸ ثانیه است.

تمرین ۲ ساختن جریان دوم

این بار صدای بم‌ترِ الگو را فقط با دست چپ دنبال کنید. تعداد شروع‌های هر دور و خانه‌های آنها را بنویسید. صدای بسیار بم و کوتاه هنوز راهنماست و قرار نیست همهٔ کلیک‌هایش را با دست بزنید.

یک دور اعداد را آرام بشمارید و یک دور ذهنی ادامه دهید. اگر آخرین حرکت به انتهای دور چسبید، فاصله‌اش تا دور بعد را با فاصله‌های دیگر مقایسه کنید.

پخشنمونه صوتی تمرین 2برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۳.۸ ثانیه است.

تمرین ۳ قرار دادن دو دست کنار هم

ابتدا یک دور گوش کنید، سپس با دو دست وارد شوید. بنویسید در کدام خانه دو دست با هم‌اند و کجا فقط یکی حرکت می‌کند.

اگر هماهنگی کامل دشوار بود، ابتدا جریان دست چپ را آرام زمزمهٔ ریتمی کنید و دست راست را حرکت دهید. سپس زمزمه را به حرکت دست چپ تبدیل کنید. نیازی به خواندن ارتفاع نت یا نگه داشتن نفس ندارید.

پخشنمونه صوتی تمرین 3برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۳.۸ ثانیه است.

تمرین ۴ مقایسهٔ دو نوع سازمان ریتم

بخش الف از ۳٫۴ تا ۸٫۲ و بخش ب از ۱۰٫۶ تا ۱۵٫۴ ثانیه است؛ میان آنها ۲٫۴ ثانیه فاصله قرار دارد. فقط مقدمه کلیک دارد. برای هر بخش مشخص کنید دو جریان هم‌زمان‌اند یا یکی پس از دیگری می‌آید.

دلیل خود را براساس هم‌پوشانی زمان‌ها بنویسید، نه تعداد صداها. سپس یکی از بخش‌ها را با دست‌های جدا و دیگری را با هر دو دست تقلید کنید.

پخشنمونه صوتی تمرین 4برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۶.۲ ثانیه است.

تمرین ۵ آزمودن نقش‌های تازه

دو جریان هم‌زمان را بشنوید و تعیین کنید این بار دست راست و چپ هر کدام چند حرکت در دور دارند. قرارداد صدای زیرتر برای راست و صدای بم‌تر برای چپ هنوز برقرار است؛ پاسخ را از تمرین قبل حدس نزنید.

پیش از اجرای کامل، فایل را یک بار فقط با راست و بار دیگر فقط با چپ همراهی کنید. سپس دو دست را اضافه کنید. هدف، عوض کردن نقش بدون عوض کردن طول دور است، نه سریع‌تر شدن یا قوی‌تر ضربه زدن.

پخشنمونه صوتی تمرین 5برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۳.۸ ثانیه است.

تمرین ۶ ادامه دادن با حذف تدریجی صدا

در ۳٫۴ تا ۸٫۲ مدل کامل و کلیک را دارید. از ۸٫۲ تا ۱۳ یکی از صداهای الگو و تمام کلیک‌ها حذف می‌شوند. هر دو نقش را ادامه دهید و بنویسید کدام نقش دیگر شنیده نمی‌شود.

از ۱۳ تا ۱۷٫۸ فایل ساکت است؛ دو دور دیگر را خودتان حفظ کنید. کلیکِ ۱۷٫۸ مرز پایان است. اگر با آن هم‌زمان نشدید، این بار فقط بخش اول و دوم را تمرین کنید؛ برای رسیدن اجباری به کلیک، ضربه‌های آخر را فشرده نکنید.

پخشنمونه صوتی تمرین 6برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۸.۶ ثانیه است.

پاسخ ها و راهنمای خودارزیابی

اگر هنوز شش تمرین را انجام نداده‌اید، فعلاً این بخش را نخوانید. ابتدا پاسخ یا اجرای خود را ثبت کنید؛ سپس با توضیح‌ها مقایسه کنید. در تمرین‌های خلاقانه، جواب نمونه تنها پاسخ ممکن نیست.

پاسخ تمرین ۱

در هر دور دو شروع، روی خانه‌های ۱ و ۴ است. در دور نخست، دست راست در ۳٫۴ و ۴٫۶ ثانیه حرکت می‌کند. فاصله‌ها همگی ۱٫۲ ثانیه‌اند؛ از ۴٫۶ تا آغاز دور بعد در ۵٫۸ نیز همین فاصله حفظ می‌شود.

پاسخ تمرین ۲

سه شروع روی خانه‌های ۱، ۳ و ۵ شنیده می‌شود. دور نخست در ۳٫۴، ۴٫۲ و ۵ ثانیه است. فاصلهٔ حرکت‌های دست چپ ۰٫۸ ثانیه است؛ حرکت بعدی در ۵٫۸ می‌آید. این جریان نباید به سه ضربهٔ فشرده و یک مکث تبدیل شود.

پاسخ تمرین ۳

ترتیب خانه‌ها چنین است: ۱ هر دو، ۲ هیچ‌کدام، ۳ چپ، ۴ راست، ۵ چپ، ۶ هیچ‌کدام. در دور نخست، شروع‌های شنیدنی ۳٫۴، ۴٫۲، ۴٫۶ و ۵ هستند. این چهار لحظه هم‌فاصله نیستند؛ فاصله‌های چرخه‌ای آنها ۰٫۸، ۰٫۴، ۰٫۴ و ۰٫۸ ثانیه است.

پاسخ تمرین ۴

الف متوالی است: جریان دوتایی در ۳٫۴ و ۴٫۶، سپس سه‌تایی در ۵٫۸، ۶٫۶ و ۷٫۴ می‌آید. ب دو دور اجرای هم‌زمان است؛ آغاز دورهایش ۱۰٫۶ و ۱۳ است. تغییر تقسیم در زمان‌های جدا، حتی اجرای پیاپی تریوله و دوئوله در زمینهٔ مناسب، به‌تنهایی پلی‌ریتم هم‌زمان نمی‌سازد.

پاسخ تمرین ۵

راست سه حرکت روی ۱، ۳ و ۵ و چپ دو حرکت روی ۱ و ۴ دارد. در دور نخست، راست در ۳٫۴، ۴٫۲، ۵ و چپ در ۳٫۴، ۴٫۶ حرکت می‌کند. نسبت زمانی ثابت است؛ فقط دستی که هر جریان را اجرا می‌کند عوض شده است.

پاسخ تمرین ۶

نقش دوتاییِ راست حذف شده و چپِ سه‌تایی می‌ماند. راست را در ۸٫۲، ۹٫۴، ۱۰٫۶ و ۱۱٫۸ ادامه دهید. دورهای بی‌صدا از ۱۳ و ۱۵٫۴ شروع می‌شوند؛ در هر دور راست روی خانه‌های ۱ و ۴ و چپ روی ۱، ۳ و ۵ است. هر دو در مرز ۱۷٫۸ به آغاز دور بعد می‌رسند.

نقشه زمانی نمونه ها

نقشهٔ هر شش فایل پس از پاسخ‌هاست. محور افقی زمان برحسب ثانیه و هر خط، محل و مدت یک نت است؛ کلیک‌های راهنما نشان داده نشده‌اند. ردیف‌ها فقط ترتیب زیر و بمی‌اند، نه اندازهٔ فاصله. این نمودار حامل نت نیست. C تا B به‌ترتیب دو تا سی و عدد، اکتاو است؛ # دیز و b بمل. در درس ضربان صوتی، Hz فرکانس دقیق است. در نمودار شلوغ بعضی برچسب‌ها حذف شده‌اند؛ متن پاسخ ملاک است.

پس از تمرین

برابری فاصله‌های هر دست، هم‌زمانی آغازها و آرام ماندن حرکت را بسنجید. ممکن است آغاز و پایان درست ولی ضربهٔ میانی جابه‌جا باشد. ضبط کوتاه مفید است؛ صفحه اجرای شما را نمی‌شنود.

جلسهٔ بعد، یک دور با هر دست جدا و دو دور هم‌زمان اجرا کنید. افزایش سرعت ضرورتی ندارد. برای انتقال به ساز، انگشت‌گذاری و شیوهٔ ضربه را با معلم هماهنگ کنید.

درباره صداها و منابع

تمرین‌ها و نمودارهای این مقاله برای همین مجموعه تألیف شده‌اند. همهٔ نمونه‌های صوتی با تولید رایانه‌ایِ موج سینوسی ساخته شده‌اند و ضبط ساز واقعی یا صدای خواننده نیستند. این صداها فقط راهنمای ارتفاع، زمان‌بندی یا تفاوت دامنه‌اند و شیوهٔ فیزیکی نوازندگی یا آواز را نشان نمی‌دهند. مبنای فرکانس لا۴ برابر ۴۴۰ هرتز است. در مقایسه‌های ضربان صوتی، فرکانس‌های نزدیک به هم عمداً از کوک دوازده نیم‌پردهٔ مساوی فاصله می‌گیرند؛ مقدار دقیق آنها در پاسخ‌نامه نوشته شده است. دیگر نمونه‌های ملودیک و آکوردی در کوک دوازده نیم‌پردهٔ مساوی‌اند.

دو در برابر سه و شبکهٔ شش‌قسمتی، کتاب ریتم دانشگاه بیلور