مدت زمان یادگیری کمانچه چقدر است؟

آیا یادگیری کمانچه سخت است ؟

مدت زمان یادگیری کمانچه به عواملی مختلف بستگی دارد که به تشریح مهمترین آنها در این مقاله خواهیم پرداخت . ساز کمانچه از دسته سازهای زهی آرشه ای است که قدمت بسیاری داشته و صدای گوش نواز و سوزناک این ساز زیبای ایرانی علاقه مندان فراوانی دارد . این ساز خوش صدا ، برای همراهی با ارکستر ، گروه نوازی و تک نوازی های جذاب استفاده می شود . نوعی از کمانچه به نام " تال " که به جای کاسه ی گرد ، کاسه ای مخروطی دارد میان مردمان لرستان مورد استفاده است . تال را به نام " کمانچه لُری " یا " کمانچه تَه باز " نیز می شناسند .

یادگیری هر سازی سختی ها و پیچیدگی های خودش را دارد . اما در مقام مقایسه ی خیلی کلی می توان گفت یادگیری کمانچه مانند ویولن و ویولنسل ، نسبتاً دشوار تر از مابقی سازها است . به طور مثال تار و سه تار و یا گیتار دارای پرده بندی های مشخص برای انگشت گذاری هستند . یا سازهایی همچون پیانو و آکاردئون به دلیل داشتن کلاویه هایی با نت های مشخص و اندازه گیری شده موقع نواخته شدن سهل تر می باشند . اما کمانچه ، ویولن ، ویولنسل یا عود سازهای بدون پرده بندی هستند و هنرجو برای تشخیص انگشت گذاری صحیح علاوه بر تمرین بیشتر باید از گوش نسبتاً قوی تری برخوردار باشد .

چنانچه هنرجو به صورت معمول تمرینات خواسته شده را به دقت پیش ببرد ، در مدت زمان معمولی ، می تواند صدای قابل قبولی از کمانچه گرفته و انگشت گذاری های صحیح را آموزش ببیند .

مشخص کردن هدف از یادگیری کمانچه

یکی از مهمترین نکات تاثیر گذار در مدت زمان یادگیری کمانچه ، که می توان به آن اشاره کرد ، مشخص بودن هدف هنرجو از یادگیری کمانچه است . در زیر ، 5 مورد از برجسته ترین اهدافی که علاقه مندان یادگیری کمانچه احتمالا به آن توجه دارند را آورده ایم :

• احتمال دارد قصد هنرجو از یادگیری کمانچه ، تجربه ی یادگیری یک زهی و به عنوان سازِ دومِ خود باشد .
• شاید قصد هنرجو از یادگیری کمانچه ، برگزیدن این ساز به عنوان یک ساز اول و تخصصی باشد .
• برخی هنرجویان علی الخصوص میانسالان و جوان تر ها بیشتر دوست دارند کمانچه را برای همراهی با یک نوازنده خانوادگی یا دوستِ خود یاد بگیرند و اصطلاحا خیلی دِلی به آموزش و یادگیری کمانچه علاقه مند هستند تا آکادمیک .
• علاقه مندانی هم هستند که کمانچه را به عنوان یک ساز محلی و قومی و برای خودشان یاد می گیرند .
• برخی دیگر از هنرجویان هم در سنین مختلف همچنان دوست دارند به صورت حرفه ای نوازنده ی این ساز باشند و وارد گروه نوازی های حرفه ای شده و خود را بر روی استیج و اجرای کنسرت ببینند .

در هر حال ، نکات آموزشی و پایه ای هر کدام از اهداف بالا در شروع و ترم های اول و دوم تقریبا یکسان هستند . اما در ادامه ی راه ، قطعاً کسی که کمانچه را به عنوان ساز تخصصی خود انتخاب کرده است ، تکنیک ها و قطعات پیچیده ، آموزش موسیقی ردیف دستگاهی و متد های آموزشی دیگری هم برای تمرین و یادگیری پیش روی خود می بیند .

همه ی اینها هدف های مختلفی است که در مدت زمان یادگیری کمانچه بسیار تاثیر گذار است و حتی شیوه ی آموزش استاد را تعیین می کند . بعد از تعیین هدف است که هنرجو می تواند استاد کمانچه خودش را کاملا هوشمندانه انتخاب کند . حتی در خرید کمانچه نیز کاملا اقتصادی عمل نماید .

مدت زمان یادگیری کمانچه با اهداف متفاوت هر هنرجو

مدت زمان یادگیری کمانچه در شرایط سنی و اهداف مختلف ، کاملا متفاوت است که به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد :

• چنانچه هنرجو قصد داشته باشد کمانچه را به عنوان یک ساز تخصصی و به صورت اصولی یاد بگیرد و به عنوان یک نوازنده ی حرفه ای در آینده شناخته شود . قطعاً باید پایه ی آموزشی و تئوریک قوی تری داشته باشد و اگر از قبل هم با تئوری موسیقی و نت خوانی آشنا نباشد ، حداقل دو ترم استاندارد ( حدود 6 ماه و هفته ای یک جلسه 30 دقیقه ای ) زمان خواهد برد تا بر روی کمانچه ، انگشت گذاری صحیحی داشته ، در آرشه کشی تسلطی اولیه پیدا کند و قطعات ساده و ابتدایی تر ، اما اصولی و صحیح را بنوازد . این هنرجویان در صورت آموزش و تمرینات مداوم ، قادر خواهند بود پس از مدت زمان 3 تا 4 سال یادگیری کمانچه ، به عنوان یک نوازنده ، قطعاتی از موسیقی ردیف دستگاهی ایران و یا قطعات شناخته شده ی موجود در کتاب های آموزشی را با تسلط خوبی اجرا کنند .
• اگر هدف هنرجو از یادگیری کمانچه ، نواختن این ساز با دوستان و اقوام و حتی سرگرم شدن و لذت بردن باشد ، نکات تئوری مثل نواختن بیش از حد از روی نت ها و آموزش بر اساس متدهای آموزشی رایج را کمتر خواهد داشت و جلسات او بیشتر به کمانچه نوازی ، تدریس تکنیک های دست و آرشه کشی و یادگیری قطعات شناخته شده و مورد علاقه خواهد گذشت . در اینصورت این دسته از هنرجویان معمولا ظرف مدت یک تا دوسال قادر خواهند بود برخی قطعات ساده را بنوازند و لذت ببرند . اغلب این علاقه مندان بیش از دو سال در کلاس های آموزشی شرکت نمی کنند و با آنچه در این دو سال یاد گرفته اند زندگی خواهند کرد .
• کسانی هم هستند که موسیقی می دانند . یعنی قبلا ساز دیگری نواخته اند و حالا دوست دارند یک ساز آرشه ای را هم در کنار آن بنوازند . خُب حتما تا الان با نُت خوانی ، ریتم خوانی و تئوری موسیقی آشنا شده اند . پس استاد بیشترین زمان آموزش را به یاد دادن تکنیک های نوازندگی و اصول تخصصی کمانچه نوازی و تمرین قطعات ساده تا پیچیده اختصاص خواهد داد . این دسته از هنرجویان هم به خاطر پیشینه ی آموزشی خود معمولا در یکسال می توانند اصولی و پایه ای قطعات ساده و ابتدایی را یاد بگیرند و نوازندگی کنند . بر اساس مدت زمانِ تمرین و پیگیری ، این علاقه مندان ، ظرف مدت 7 تا 8 ترم ( حدود 2 سال ) می توانند به یک نوازنده ی معمولی کمانچه تبدیل شوند .
• کودکان بین سنین 6 تا 9 سال که آموزش کمانچه را شروع می کنند با هر هدفی که باشد اصول آموزشی برایشان معمولا در نظر گرفته می شود و حداقل 4 ترم ( حدود یکسال ) زمان می برد تا قطعات ساده ، جذاب و کوتاه را همراه با انگشت گذاری و آرشه کشی صحیح ، بنوازند و حتی با سازی دیگر دو نوازی یا گروه نوازی داشته باشند . یادگیری در کودکان بسیار سریعتر از بزرگسالانِ مبتدی است . پس توقع می رود یک کودکِ مبتدی ، 3 تا 4 سال پس از شروع آموزش به یک نوازنده ی کمانچه با قابلیت اجرای قطعات نسبتاً نیمه سخت با ملودی های آشنا و کودکانه تر تبدیل شود .

عوامل مهم دیگری هم هست که در مدت زمان یادگیری کمانچه بسیار موثر است . از جمله :

• عشق و علاقه ی هنرجو به یادگیری کمانچه
• شرایط سنی و دغدغه های فکری و مشغله های کاری
• مدت زمان تمرین و وقت گذاشتن منظم برای یادگیری در طول روز
• گوش کردن مداوم به قطعات مختلف اساتید برتر کمانچه نوازی
• دیدن ویدئوهای اجرای اساتید برتر کمانچه نوازی ، چه در گروه و چه تک نوازی
• پیگیری آموزش های جانبی مثل سلفژ و تئوری موسیقی
• انتخاب درست استاد کمانچه بر اساس خواسته و هدف هنرجو ( اگر این مورد ، خصوصاً در کودکان درست انجام نشود امکان اینکه برای همیشه موسیقی توسط هنرجو کنار گذاشته شود بسیار زیاد است )

این آموزش ها می تواند حضوری و یا آنلاین ، اما با یک استاد کاربلد و با تجربه پیگیری شود . برای یافتن جزئیات بیشتر در مورد اساتید برتر آموزش کمانچه و آموزش آنلاین این ساز مقاله ی : آموزش آنلاین کمانچه + بهترین استاد کمانچه را بخوانید .

چه سنی برای شروع آموزش کمانچه مناسب است ؟

اول اینکه برای شروع یادگیری موسیقی هیچ سنی دیر نیست . ساز کمانچه کمی در طول دسته و قطر دسته متفاوت است که برخی برای آقایان و برخی را برای بانوان توصیه می کنند .

آموزش کمانچه را می توان از 6 تا 9 سالگی بصورت هدفمند و تخصصی با کودک شروع کرد . در این سنین حتماً باید آموزش ، توسط اساتید با تجربه ی کار با کودکان پیگیری شود . یادگیری نت ها ، ریتم خوانی ، آواخوانی ، انگشت گذاری و آرشه کشی باید همزمان و با اجرای قطعات ساده و جذاب کودکانه همراه باشد . البته چنانچه کودکان پیش از شروع آموزشِ هر سازِ تخصصی همچون کمانچه ، دوره ی اُرف مقدماتی و پیشرفته را گذرانده باشند ، یادگیری ساز تخصصی برایشان بسیار خوشایندتر است .

اینکه سن 6 سالگی مناسب شروع آموزش کمانچه است یا 9 سالگی را همان مربیان موسیقی و دوره ی اُرف پس از پایان دوره می توانند تشخیص و به خانواده ی کودک اعلام کنند .

در سنین نوجوانی ، جوانی و میانسالی هم شروع آموزش و یادگیری کمانچه ، هیچ عددِ سنی ندارد و فقط عشق و علاقه و انتخاب یکی از اهدافی که در بالا به آن اشاره کردیم برای شروع کافیست . اما میزان موفقیت و پیشرفت و اینکه مدت زمان یادگیری کمانچه در شرایط سنی هر هنرجو چقدر است کاملا به شرایطی بستگی دارد که به آن اشاره کردیم .

آیا دوره و مدت زمان یادگیری کمانچه پایان دارد ؟

وقتی که شما آموزش زبان انگلیسی را شروع می کنید امکان دارد در شش ماه اول یا یکسال ابتدایی بتوانید مکالمه کنید ، اما قطعاً برای ریزه کاری های زبان انگلیسی به وقت بسیار زیاد دیگری نیاز دارید .

پس شاید شما در یکسال بتوانید کمانچه بنوازید ، اما یادگیری قطعات سخت تر و تکنیک های نوازندگی تخصصی و حتی ورود به شناخت و اجرای موسیقی ردیف دستگاهی ایران و قطعات محلی ، مقامی و اقوام ایران پایان ندارد و شما همواره می توانید بیاموزید و پیشرفت کنید .

البته در کنار این یادگیری های تخصصی و ادامه دار ، حتماً می توانید نوازندگی کنید ، اجرای صحنه ای داشته باشید ، در گروه های موسیقی حرفه ای عضو باشید و حتی ( با توجه به سطح توانایی و استعداد ) به تدریس مشغول شوید .

نتیجه گیری

مدت زمان یادگیری کمانچه به هیچ عنوان عدد مشخصی ندارد و طبق شرایطی که در این مقاله گفته شد مثل سن هنرجو ، هدف هنرجو ، مدت زمان تمرین ، پیگیری و ممارست ، نظم در تمرین ، پیشینه ی آموزشی و ... این مدت زمان یادگیری متغیر خواهد بود .

فراموش نکنیم که در هر سنی که هستیم ، امکان شروع داریم ، فقط کافیست لزوم یادگیری موسیقی و اهمیت و تاثیر آن در زندگی را درک کرده باشیم و هدف مان را مشخص کنیم .

اگر دوست داشتید بیشتر در مورد کمانچه و مسیر آموزش این ساز بدانید ، مقالات : همه چیز در مورد یادگیری کمانچه و آموزش کمانچه را از کجا شروع کنم ؟ را مطالعه کنید .