پرش چهارم و پنجم در سلفژ با شش تمرین ملودیک

تمرین‌های موسیقی برای هنرجویان · درس ۱۰

وقتی نت‌های کنار هم را می‌خوانید، گوش با قدم‌های کوتاه جلو می‌رود. در پرش چهارم و پنجم باید صدای مقصد را پیش از خواندن در ذهن پیدا کنید. این شش تمرین در دو ماژور نوشته شده‌اند و از دوِ میانی تا لا پیش می‌روند. کشش‌ها ساده‌اند تا بتوانید روی فاصلهٔ میان صداها تمرکز کنید؛ قرار نیست با بلندتر کردن صدا به نت بالاتر برسید.

پیش از شروع

برای شمردن شمارهٔ فاصله، نت آغاز و پایان را هم حساب می‌کنیم: دو، ر، می، فا چهار نام دارد، پس دو تا فا فاصلهٔ چهارم است. دو تا سل با پنج نام، پنجم است. چهارم و پنجم‌های هدف در این تمرین‌ها درست‌اند؛ چهارم درست پنج نیم‌پرده و پنجم درست هفت نیم‌پرده دارد. شمارش نام‌ها فقط شمارهٔ فاصله را می‌دهد، نه اندازهٔ دقیق آن را. در میزان ۴/۴، سیاه یک ضرب و سفید دو ضرب است. برای مقایسهٔ پرش‌ها بدون درگیری نت‌خوانی، شش تمرین شناخت فاصله با گوش را هم انجام دهید.

روش تمرین

ابتدا دو نتِ دو و فا را با کمک نمونه بشنوید. اگر فاصله جا نمی‌افتد، یک بار دو ر می فا بخوانید و سپس ر و می را تنها در ذهن مرور کنید. همین کار را برای دو تا سل انجام دهید. فایل‌ها با چهار ضرب آماده‌سازی آغاز می‌شوند و صدای تولیدشدهٔ رایانه‌ای دارند، نه خواندن انسانیِ نام نت‌ها. سرعت، سیاه برابر ۷۲ است. اگر محدوده راحت نیست، همهٔ جمله را یک اکتاو جابه‌جا کنید و فاصله‌ها را نگه دارید.

هر فایل با چهار صدای کوتاه آماده‌سازی آغاز می‌شود؛ بعد از آن دو میزان تمرین را می‌شنوید. سرعت ۷۲ ضرب اصلی در دقیقه است و هر سیاه یک ضرب اصلی دارد. پس از شروع تمرین، کلیک همراه پخش نمی‌شود. صداها نمونهٔ سازی تولیدشده‌اند و خواننده یا تلفظ نام نت ندارند. نت‌ها را از چپ به راست بخوانید.

در گوشی، تصویر نت را به طرفین بکشید تا تمام میزان‌ها را ببینید. نام هر تمرین در فهرست زیر قابل انتخاب است.

تمرین ۱ · تمرین ۲ · تمرین ۳ · تمرین ۴ · تمرین ۵ · تمرین ۶

تمرین ۱ چهارم رو به بالا

دو را دو ضرب نگه دارید و سپس مستقیم به فا بروید؛ فا هم دو ضرب دارد. در میزان دوم از فا، پله‌پله تا دو پایین می‌آیید. پیش از اجرا صدای فا را در ذهن تصور کنید و برای رسیدن به آن، نت‌های میانی را در اجرای اصلی اضافه نکنید.

پخشنمونه صوتی تمرین 1برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۲ چهارم رو به پایین

این بار از فا شروع کنید و پس از دو ضرب به دو پایین بیایید. مسیر برگشت در میزان دوم ر، می و فا است و فای پایانی دو ضرب ادامه دارد. دو را با فشار کمتر یا بیشتر جایگزین نکنید؛ تغییر موردنظر در ارتفاع صداست و نبض ثابت می‌ماند.

پخشنمونه صوتی تمرین 2برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۳ پنجم از دو تا سل

دو و سلِ میزان اول هر کدام سفیدند. فاصله را پیش از شروع با خواندن آهستهٔ دو ر می فا سل پیدا کنید، سپس فقط دو و سل را بخوانید. میزان دوم از سل تا ر پایین می‌رود؛ این جمله روی ر تمام می‌شود، پس پایانش را خودکار به دو تغییر ندهید.

پخشنمونه صوتی تمرین 3برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۴ پنجم در مسیر برگشت

سلِ آغاز را دو ضرب نگه دارید و به دو بپرید. در میزان دوم دو، ر و می را پله‌ای بخوانید و در ضرب آخر به دو برگردید. پرش بزرگ در میزان اول و پرش کوچک‌ترِ می به دو را از هم تشخیص دهید؛ همهٔ فاصله‌های این خط پنجم نیستند.

پخشنمونه صوتی تمرین 4برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۵ سه پرش چهارم

در میزان اول از دو به فا و از می به لا، دو پرش چهارم رو به بالا دارید. میزان دوم با سل آغاز می‌شود و از سل به ر، چهارم رو به پایین می‌خوانید. نخست این سه جفت را جدا مرور کنید، سپس هر هشت سیاه را بدون توقف کنار هم بگذارید.

پخشنمونه صوتی تمرین 5برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۶ تشخیص پرش در جمله

پرش دو به سل، پنجم رو به بالا و فا به دو، چهارم رو به پایین است. در میزان دوم ر به سل، چهارم رو به بالاست؛ پس از آن با می به دو می‌رسید. پیش از شنیدن نمونه مسیر را مشخص کنید و بعد بررسی کنید آیا اندازهٔ پرش‌ها را درست خوانده‌اید.

پخشنمونه صوتی تمرین 6برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

پس از تمرین

هر تمرین را یک بار همراه نمونه و یک بار بدون آن اجرا کنید. اگر پرش نامطمئن بود، فقط دو نت مربوط را جدا بخوانید و بعد به جمله برگردید. نشانهٔ پیشرفت این است که پس از پرش، ضربتان نایستد و ادامهٔ پله‌ای هم دقیق بماند. افزایش سرعت را به بعد از دو اجرای آرام و درست موکول کنید.