خواندن در سل ماژور با شش تمرین فا دیز و سرکلید

تحریریه هنرآموز۱۴۰۵/۰۸/۰۲۵ دقیقه مطالعه

با شش تمرین در سل ماژور، نقش فا دیز و سرکلید را بشناسید و خواندن ملودی در این گام را تمرین کنید.

تمرین‌های موسیقی برای هنرجویان · درس ۱۳

تا اینجا بیشتر با نت‌های بدون علامت تغییر‌دهنده کار کرده‌اید. در سل ماژور یک تغییر مهم داریم: همهٔ فاها دیز می‌شوند. این تمرین‌ها کمک می‌کنند علامت سرکلید را ببینید و اثرش را هنگام خواندن فراموش نکنید. نخست فا دیز را نزدیک سل می‌شنوید، سپس از گام کامل به جمله‌هایی با پرش، چنگ و سکوت می‌رسید.

پیش از شروع

نت‌های گام سل ماژور به ترتیب سل، لا، سی، دو، ر، می، فا دیز و سل‌اند. دیز، صدای نت را نیم‌پرده بالا می‌برد؛ فاصلهٔ فا دیز تا سل نیم‌پرده است. یک دیزِ بعد از کلید سل، سرکلید این گام را نشان می‌دهد و بر همهٔ فاها در همهٔ اکتاوها اثر دارد، مگر علامتی آن را تغییر دهد. پس دیزِ روی خط فا فقط متعلق به همان ارتفاع نیست. در این درس نام‌های ثابت نت را می‌خوانیم: سل همچنان سل است و به دلیل نت پایه بودن، نامش را دو نمی‌گذاریم. برای اشتباه نگرفتن اثر سرکلید با تغییرهای داخل میزان، راهنمای اعتبار علامت عرضی و تفاوت آن با سرکلید را بخوانید.

روش تمرین

پیش از هر خط، کلید، سرکلید و میزان‌نما را بررسی کنید. تمام فاهای نوشته‌شده را پیدا کنید و در ذهن «فا دیز» بگویید. برای خواندن روی یک هجای راحت، مهم ارتفاع درست است؛ گفتن نام بلندِ «فا دیز» نباید زمان نت بعدی را عقب بیندازد. نمونه‌ها با چهار ضرب آماده‌سازی و سرعت سیاه برابر ۷۲ اجرا می‌شوند و صدای سازیِ رایانه‌ای دارند. محدودهٔ برخی خط‌ها تا سل بالای حامل می‌رود؛ در صورت نیاز همهٔ خط را یک اکتاو پایین‌تر بخوانید.

هر فایل با چهار صدای کوتاه آماده‌سازی آغاز می‌شود؛ بعد از آن دو میزان تمرین را می‌شنوید. سرعت ۷۲ ضرب اصلی در دقیقه است و هر سیاه یک ضرب اصلی دارد. پس از شروع تمرین، کلیک همراه پخش نمی‌شود. صداها نمونهٔ سازی تولیدشده‌اند و خواننده یا تلفظ نام نت ندارند. نت‌ها را از چپ به راست بخوانید.

در گوشی، تصویر نت را به طرفین بکشید تا تمام میزان‌ها را ببینید. نام هر تمرین در فهرست زیر قابل انتخاب است.

تمرین ۱ · تمرین ۲ · تمرین ۳ · تمرین ۴ · تمرین ۵ · تمرین ۶

تمرین ۱ فا دیز در کنار سل

سلِ نخست دو ضرب طول می‌کشد؛ سپس فا دیز و سل را هر کدام یک ضرب بخوانید. میزان دوم همین نزدیکیِ نیم‌پرده‌ای را با فا دیز، سل و سلِ سفید مرور می‌کند. فا دیزِ این تمرین پایین‌تر از محل دیزِ سرکلید نوشته شده است، اما همان علامت بر آن هم اثر دارد.

میزان ۱: سل اکتاو ۴ سفید، فا دیز اکتاو ۴ سیاه، سل اکتاو ۴ سیاه؛ میزان ۲: فا دیز اکتاو ۴ سیاه، سل اکتاو ۴ سیاه، سل اکتاو ۴ سفید

نمونه صوتی تمرین 1برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۲ گام رو به بالا

هشت سیاهِ این خط گام سل ماژور را از سل پایین‌تر تا سل بالاتر کامل می‌کنند. میزان اول سل لا سی دو و میزان دوم ر می فا دیز سل است. هنگام عبور از خط میزان روی ر مکث نکنید و فا را به‌طور خودکار مانند دو ماژور، طبیعی نخوانید.

میزان ۱: سل اکتاو ۴ سیاه، لا اکتاو ۴ سیاه، سی اکتاو ۴ سیاه، دو اکتاو ۵ سیاه؛ میزان ۲: ر اکتاو ۵ سیاه، می اکتاو ۵ سیاه، فا دیز اکتاو ۵ سیاه، سل اکتاو ۵ سیاه

نمونه صوتی تمرین 2برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۳ بازگشت از سل بالا

از سلِ بالاتر شروع کنید و پله‌پله پایین بیایید. فا دیز دومین نتِ میزان نخست است و دیز بودنش در مسیر نزولی هم باقی می‌ماند. میزان دوم دو سی لا سل است. ابتدا صدای شروع را از نمونه بگیرید و در پایان بررسی کنید آیا سلِ آخر دقیقاً یک اکتاو پایین‌تر مانده است.

میزان ۱: سل اکتاو ۵ سیاه، فا دیز اکتاو ۵ سیاه، می اکتاو ۵ سیاه، ر اکتاو ۵ سیاه؛ میزان ۲: دو اکتاو ۵ سیاه، سی اکتاو ۴ سیاه، لا اکتاو ۴ سیاه، سل اکتاو ۴ سیاه

نمونه صوتی تمرین 3برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۴ سه نت آکورد و ادامهٔ ملودی

میزان اول با سل، سی و ر آغاز می‌شود؛ ر دو ضرب ادامه دارد. این سه نت را جدا بخوانید تا پرش‌های سوم روشن شوند. در میزان دوم می، ر، فا دیز و سل دارید. فا دیز پس از پرش از ر می‌آید، بنابراین پیش از خواندنش ارتفاع را در ذهن آماده کنید.

میزان ۱: سل اکتاو ۴ سیاه، سی اکتاو ۴ سیاه، ر اکتاو ۵ سفید؛ میزان ۲: می اکتاو ۵ سیاه، ر اکتاو ۵ سیاه، فا دیز اکتاو ۵ سیاه، سل اکتاو ۵ سیاه

نمونه صوتی تمرین 4برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۵ فا دیز در کشش کوتاه

سل و لا، دو چنگِ ضرب نخست میزان اول‌اند. در میزان دوم، می و فا دیز دو چنگِ ضرب نخست هستند؛ سپس سل، فا دیز و ر هر کدام یک ضرب دارند. فا دیز کوتاه و بلندتر شنیده می‌شود. طول نت، مقدار بالارفتنِ آن بر اثر دیز را تغییر نمی‌دهد.

میزان ۱: سل اکتاو ۴ چنگ، لا اکتاو ۴ چنگ، سی اکتاو ۴ سیاه، دو اکتاو ۵ سیاه، ر اکتاو ۵ سیاه؛ میزان ۲: می اکتاو ۵ چنگ، فا دیز اکتاو ۵ چنگ، سل اکتاو ۵ سیاه، فا دیز اکتاو ۵ سیاه، ر اکتاو ۵ سیاه

نمونه صوتی تمرین 5برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۶ خواندن مستقل با سکوت

پس از سل و سی، ضرب سوم میزان اول سکوت کنید و ر را روی ضرب چهار بخوانید. میزان دوم از می به فا دیز و سپس سلِ سفید می‌رسد. در سکوت، هم نبض و هم صدای مقصد را در ذهن نگه دارید؛ برای پیدا کردن ر دوباره از ابتدای جمله شروع نکنید.

میزان ۱: سل اکتاو ۴ سیاه، سی اکتاو ۴ سیاه، سکوت سیاه، ر اکتاو ۵ سیاه؛ میزان ۲: می اکتاو ۵ سیاه، فا دیز اکتاو ۵ سیاه، سل اکتاو ۵ سفید

نمونه صوتی تمرین 6برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

پس از تمرین

نت آغاز را از نمونه بگیرید و بقیهٔ خط را مستقل بخوانید. سپس فا دیزها را با صوت مقایسه کنید. اگر نزدیک پایان جمله دوباره فا طبیعی خواندید، به تمرین اول برگردید و رابطهٔ فا دیز و سل را تازه کنید. سرکلید باید از آغاز تا پایان جمله در خواندن شما اثر داشته باشد، حتی وقتی کنار خودِ نت دیز تازه‌ای دیده نمی‌شود.