سیاه نقطه‌دار و چنگ با شش تمرین در میزان چهارچهارم

تمرین‌های موسیقی برای هنرجویان · درس ۱۱

ممکن است دو نت بلند و کوتاه را با گوش تقلید کنید، اما جای شروع نت کوتاه را روی ضرب پیدا نکنید. این درس برای همین مرحله است. ابتدا ریتم سیاه نقطه‌دار و چنگ را روی یک نت می‌خوانید، سپس آن را در ملودی به کار می‌برید. همهٔ تمرین‌ها دو میزان دارند و بدون خط اتحاد نوشته شده‌اند تا شکل هر کشش روشن بماند.

پیش از شروع

نقطه‌ای که کنار نت قرار می‌گیرد، نصف ارزش آن نت را اضافه می‌کند. در ۴/۴، سیاه یک ضرب است و سیاه نقطه‌دار یک‌ونیم ضرب طول می‌کشد؛ چنگ نیم‌ضرب است. مجموع سیاه نقطه‌دار و چنگ دو ضرب می‌شود. اگر سیاه نقطه‌دار روی ضرب یک شروع شود، چنگ بعدی روی «و» پس از دو آغاز می‌شود. اگر این الگو از ضرب سه شروع شود، چنگ روی «و» پس از چهار می‌آید. نقطهٔ کشش را با نقطهٔ اجرای کوتاه که بالا یا پایین نت می‌آید اشتباه نگیرید.

روش تمرین

با دست چهار ضرب یکنواخت بزنید و هم‌زمان «یک و دو و سه و چهار و» بشمارید. اول فقط آغاز صداها را با «تا» نشان دهید، سپس صدای بلند را تا شروع نت بعدی نگه دارید. ضرب دوم یا چهارم را هنگام کشیدن صدا حذف نکنید. نمونه‌ها پس از چهار ضرب آماده‌سازی اجرا می‌شوند؛ سرعت سیاه برابر ۷۲ است. صوت، مرجعِ سازیِ تولیدشده با رایانه است و نام نت‌ها را نمی‌خواند. اگر شروع چنگ روی «و» دشوار است، تمرین اجرای ریتم بین ضرب‌ها را نیز برای جدا کردن ضرب ثابت از شروع نت انجام دهید.

هر فایل با چهار صدای کوتاه آماده‌سازی آغاز می‌شود؛ بعد از آن دو میزان تمرین را می‌شنوید. سرعت ۷۲ ضرب اصلی در دقیقه است و هر سیاه یک ضرب اصلی دارد. پس از شروع تمرین، کلیک همراه پخش نمی‌شود. صداها نمونهٔ سازی تولیدشده‌اند و خواننده یا تلفظ نام نت ندارند. نت‌ها را از چپ به راست بخوانید.

در گوشی، تصویر نت را به طرفین بکشید تا تمام میزان‌ها را ببینید. نام هر تمرین در فهرست زیر قابل انتخاب است.

تمرین ۱ · تمرین ۲ · تمرین ۳ · تمرین ۴ · تمرین ۵ · تمرین ۶

تمرین ۱ بلند و کوتاه روی دو

در هر میزان، دوِ نخست سیاه نقطه‌دار است و دوِ بعدی روی «و» پس از ضرب دو شروع می‌شود. میزان اول با دو سیاه و میزان دوم با یک سفید تمام می‌شود. چون ارتفاع همهٔ صداها یکسان است، هر نت تازه را به‌وضوح آغاز کنید تا مرز دو کشش شنیده شود.

پخشنمونه صوتی تمرین 1برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۲ الگو در نیمهٔ دوم میزان

دو ضرب اولِ میزان نخست را با دو سیاه بخوانید؛ سیاه نقطه‌دار از ضرب سه آغاز می‌شود و چنگ در نیمهٔ دوم ضرب چهار می‌آید. میزان بعد با یک سفید شروع می‌شود و همان پایان را دارد. هنگام رسیدن به خط میزان عجله نکنید؛ چنگ آخر هم نیم‌ضرب کامل زمان می‌گیرد.

پخشنمونه صوتی تمرین 2برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۳ ریتم نقطه‌دار در مسیر پله‌ای

دوِ آغاز یک‌ونیم ضرب است و رِ کوتاه پس از آن نیم‌ضرب دارد؛ می و فا هر کدام یک ضرب‌اند. میزان دوم همین ریتم را با سل، فا، می و ر اجرا می‌کند. ابتدا ریتم را روی یک نت بخوانید، سپس تغییر ارتفاع را اضافه کنید و کشش کوتاه را از دست ندهید.

پخشنمونه صوتی تمرین 3برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۴ دو الگوی پیاپی

در میزان اول دو بار الگوی یک‌ونیم و نیم را دارید: می به فا و سل به می. شروع چنگ‌ها روی «و» پس از دو و چهار است. میزان دوم با رِ نقطه‌دار و میِ چنگ آغاز می‌شود و روی دوِ سفید می‌ایستد. فاصلهٔ سل به می را بدون مکث اضافی بخوانید.

پخشنمونه صوتی تمرین 4برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۵ ورود پس از سکوت

ضرب اولِ میزان نخست ساکت است، دو روی ضرب دو می‌آید و میِ نقطه‌دار روی ضرب سه شروع می‌شود. رِ چنگ، آخرین نیم‌ضرب همین میزان است. در میزان دوم الگوی نقطه‌دار به ابتدای میزان منتقل می‌شود؛ جای آن را از روی نت بخوانید و صرفاً ریتم میزان قبل را تکرار نکنید.

پخشنمونه صوتی تمرین 5برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۶ ترکیب کشش‌ها و پرش

در میزان نخست، دو و سل نقطه‌دارند و می و فا چنگ‌اند. میزان دوم با میِ سیاه شروع می‌شود، ر و می دو چنگِ ضرب دوم‌اند و دوِ سفید دو ضرب پایانی را می‌گیرد. این دو چنگِ کنار هم هم‌اندازه‌اند؛ آنها را با الگوی بلند و کوتاهِ میزان اول اشتباه نگیرید.

پخشنمونه صوتی تمرین 6برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

پس از تمرین

اگر نت کوتاه زود می‌رسد، چند بار فقط همان دو ضرب را با تقسیم مساوی به چنگ تمرین کنید. اگر هر دو نت طول یکسان پیدا می‌کنند، نسبت سه واحد به یک واحد را با چهار چنگِ ذهنی بررسی کنید. اجرای درست زمانی است که الگوی بلند و کوتاه در جای خود بماند و بعد از آن نیز ضرب بعدی به‌موقع برسد.