تمرین‌های موسیقی

اجرای ریتم بین ضرب‌ها و هماهنگی دو دست

تصویر پیش‌فرض تمرین‌های موسیقی هنرآموز

ضرب اصلی را ثابت نگه دارید و با دست دیگر شروع‌های میان ضرب را اجرا کنید. شش تمرین مرحله‌ای برای شمارش، شنیدن اختلاف و حفظ هماهنگی.

برای اجرای نتی که بین ضرب‌ها شروع می‌شود، ضرب اصلی را جابه‌جا نمی‌کنیم؛ تقسیم‌های کوچک‌تر را نگه می‌داریم. اینجا یک دست ضرب ثابت و دست دیگر شروع‌های الگو را دنبال می‌کند. هدف سرعت یا قدرت نیست، بلکه هماهنگی و فاصله‌های مساوی است. تمرین پایانی بخشی بدون ضرب راهنما دارد.

سطح تمرین مقدماتی تا متوسط

پیش از شروع

توانایی شمردن تا چهار با فاصله‌های مساوی کافی است. هر میزان چهار ضرب دارد و سرعت شصت ضرب در دقیقه است؛ هر ضرب یک ثانیه. میان عددها یک «و» بگویید: یک و دو و سه و چهار و. فاصلهٔ عدد تا «و» نیم‌ثانیه است.

«وِ دو» نیمهٔ دوم ضرب دوم است، نه شروع ضرب سوم. اینجا ضدضرب را برای شروع میان ضرب به‌کار می‌بریم. سنکوپ می‌تواند با امتداد صدا از بخش ضعیف به ضرب قوی‌تر هم ایجاد شود؛ تمرین پنجم این حالت را دارد.

روی سطح نرم یا ران‌ها بسیار آرام ضربه بزنید. اگر دو دست دشوار است، یک دست ضرب ثابت را بگیرد و الگو را با صدا اجرا کنید. با درد مچ یا انگشت توقف کنید؛ کوبیدن و صدای بلند لازم نیست.

همهٔ نمونه‌ها با صدای الکترونیکی تولید شده‌اند و ضبط اجرای ساز یا آواز نیستند. کوک بر پایهٔ تقسیم مساوی اکتاو به دوازده نیم‌پرده و لا در اکتاو چهارم برابر با ۴۴۰ هرتز است. رنگ این صداها را معیار تشخیص ساز قرار ندهید.

روش تمرین

چهار صدای کوتاه و زیر در ثانیه‌های صفر، ۱، ۲ و ۳ را یک تا چهار بشمارید؛ اینها مقدمه‌اند. سؤال دو میزان دارد: از ثانیهٔ ۴ و از ثانیهٔ ۸. صدای کوتاه و زیر، ضرب راهنماست و صدای بم‌تر، الگو. این صداها ضبط دست زدن یا طبل نیستند.

در پنج تمرین اول، ضرب راهنما در هر دو میزان ادامه دارد. یک دست عددها و دست دیگر فقط شروع‌های الگو را اجرا کند. بار اول گوش کنید؛ سپس یک بار با شمارش بلند و یک بار ذهنی امتحان کنید.

بعد از هر فایل، شروع‌ها را روی ردیف «یک و دو و سه و چهار و» علامت بزنید. پاسخ‌ها پس از شش تمرین‌اند. صفحه اجرای شما را نمی‌شنود؛ خودتان یا معلم باید هماهنگی را بررسی کنید.

دکمهٔ پخش هر نمونه زیر تصویر تمرین خودش است.

تمرین ۱ شنیدن نخستین الگو

دو میزان را بشنوید. دست اول با ضرب راهنما و دست دوم فقط با شروع صدای بم‌تر همراه شود. محل شروع‌ها را روی شمارش علامت بزنید.

دو میزان یکسان‌اند. اگر دست‌ها ناخواسته هم‌زمان شدند، دست دوم را متوقف کنید، «و»ها را بشمارید و دوباره شروع کنید. برای بررسی این تقلید ناخواسته، راهنمای حفظ نقش متفاوت هر دست در اجرای هماهنگ را هم بخوانید.

تصویر سؤال 1 از تمرین موسیقی 22

نمونه صوتی تمرین 1برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۳ ثانیه است.

تمرین ۲ جابه‌جایی بین عدد و و

بعضی شروع‌ها روی ضرب و بعضی بین ضرب‌ها هستند. جای چهار شروع هر میزان را بنویسید؛ سپس با دو دست اجرا کنید. دو میزان یکسان‌اند.

هم‌زمان شدن دست‌ها همیشه خطا نیست. دستِ ضرب‌گیر چهار عدد مساوی را ادامه دهد، حتی وقتی الگو با آن یکی می‌شود.

تصویر سؤال 2 از تمرین موسیقی 22

نمونه صوتی تمرین 2برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۳ ثانیه است.

تمرین ۳ نگه داشتن شمارش در فاصله‌ها

این بار شروع‌های الگو کمترند. عددها و «و»ها را بشمارید؛ دست دوم فقط با شروع صدای بم‌تر حرکت کند. دو میزان یکسان‌اند.

تعداد و محل شروع‌های هر میزان را بنویسید. فاصلهٔ بدون صدای الگو نباید شمارش را تند کند یا ضرب بعدی را جلو بیندازد.

تصویر سؤال 3 از تمرین موسیقی 22

نمونه صوتی تمرین 3برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۳ ثانیه است.

تمرین ۴ شنیدن یک جابه‌جایی

میزان اول چهار شروع میان‌ضربی دارد. در میزان دوم یکی جابه‌جا شده است. مشخص کنید کدام شروع و به کدام جای شمارش منتقل شده است.

اول گوش کنید و سپس دو الگو را جدا اجرا کنید. در ثانیهٔ ۸، میزان دوم را دوباره از یک بشمارید.

تصویر سؤال 4 از تمرین موسیقی 22

نمونه صوتی تمرین 4برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۳ ثانیه است.

تمرین ۵ تفاوت شروع و ادامهٔ صدا

دو میزان یکسان‌اند و بعضی صداها کشیده‌اند. فقط در لحظهٔ شروع ضربه بزنید؛ ادامهٔ صدا ضربهٔ تازه نیست. دست اول همچنان عددها را اجرا کند.

محل شروع‌ها و ضربی را بنویسید که صدای کشیده بدون شروع تازه از روی آن عبور می‌کند. برای احساس کشش می‌توانید هجا را آرام ادامه دهید.

تصویر سؤال 5 از تمرین موسیقی 22

نمونه صوتی تمرین 5برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۳ ثانیه است.

تمرین ۶ ادامه دادن بدون ضرب راهنما

الگوی دو میزان یکسان است. ضرب راهنما فقط در میزان اول وجود دارد، اما صدای الگو در هر دو ادامه دارد. شمارش و دستِ ضرب‌گیر را حفظ کنید.

صدای راهنمای ثانیهٔ ۱۲، یکِ میزان بعدی است. هم‌زمانی «یک» خود را با آن بررسی کنید و محل چهار شروع هر میزان را بنویسید.

تصویر سؤال 6 از تمرین موسیقی 22

نمونه صوتی تمرین 6برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۳ ثانیه است.

پاسخ ها و راهنمای خودارزیابی

اگر هنوز شش تمرین را انجام نداده‌اید، فعلاً این بخش را نخوانید. ابتدا پاسخ یا اجرای خود را ثبت کنید؛ سپس با توضیح‌ها مقایسه کنید. در تمرین‌های خلاقانه، جواب نمونه تنها پاسخ ممکن نیست.

پاسخ تمرین ۱

در هر میزان، شروع‌ها روی وِ یک، وِ دو، وِ سه و وِ چهار هستند. در مجموع هشت شروع داریم. دستِ ضرب‌گیر روی عددها و دستِ الگو میان عددها حرکت می‌کند.

پاسخ تمرین ۲

الگوی هر میزان یک، وِ دو، سه، وِ چهار است. روی ضرب‌های یک و سه دو دست هم‌زمان‌اند؛ روی وِ دو و وِ چهار فقط دستِ الگو شروع تازه دارد.

پاسخ تمرین ۳

در هر میزان دو شروع، روی وِ دو و وِ چهار داریم؛ در کل چهار شروع شنیده می‌شود. دستِ ضرب‌گیر همچنان هر چهار عدد را اجرا می‌کند و فاصله‌های الگو را پُر نمی‌کند.

پاسخ تمرین ۴

در میزان دوم، شروع سوم از وِ سه به خودِ ضرب سه منتقل شده است؛ یعنی نیم‌ضرب زودتر می‌آید. ترتیب میزان دوم وِ یک، وِ دو، سه، وِ چهار است.

پاسخ تمرین ۵

شروع‌ها در هر میزان وِ یک، وِ دو و وِ چهار هستند. صدای آغازشده روی وِ دو، یک‌ونیم ضرب ادامه دارد و روی ضرب سه شروع تازه‌ای ندارد؛ درست در آغاز ضرب چهار پایان می‌یابد.

پاسخ تمرین ۶

الگوی هر میزان وِ یک، سه، وِ سه، وِ چهار است. ضرب راهنما در ثانیه‌های ۸ تا ۱۱ وجود ندارد. صدای ثانیهٔ ۱۲، یکِ میزان بعدی است؛ این فقط نقطهٔ بررسی است و نمره‌گذاری خودکار انجام نمی‌شود.

نقشه زمانی نمونه ها

نمودار پاسخ‌های شش تمرین، پس از بخش پاسخ‌ها

نقشهٔ زمانی هر شش فایل پس از پاسخ‌ها آمده است. محور افقی ثانیه از ابتدای فایل است و هر خط محل و مدت یک نت را نشان می‌دهد؛ ضرب‌های راهنما نمایش داده نشده‌اند. فاصلهٔ عمودی ردیف‌ها فقط ترتیب ارتفاع را نشان می‌دهد و اندازهٔ فاصلهٔ موسیقایی نیست. این تصویر حامل یا انگشت‌گذاری نیست. C یعنی دو، D ر، E می، F فا، G سل، A لا و B سی؛ عدد اکتاو را نشان می‌دهد. علامت # یعنی دیز، b یعنی بمل و +50c و −50c یعنی پنجاه سنت بالاتر یا پایین‌تر از نت نوشته‌شده. برای خوانایی، در نمودارهای شلوغ برچسب برخی ردیف‌ها حذف شده است. جزئیات اجرا و پاسخ درست در متن ملاک‌اند.

پس از تمرین

اگر جلو افتادید، فاصله‌های خالی را بررسی کنید. با شمارش بلند و حرکت‌های کوچک دوباره امتحان کنید. اگر عقب ماندید، ناگهان تند نکنید؛ از آغاز با فاصله‌های برابر شروع کنید.

پس از تسلط، نقش دو دست را بدون افزایش سرعت جابه‌جا کنید. هماهنگی با یک فایل ثابت، پایان یادگیری ریتم نیست. تمرین نباید دردناک باشد.

درباره صداها و منابع

تمرین‌ها و نمودارهای این مقاله برای همین مجموعه تألیف شده‌اند. همهٔ نمونه‌های صوتی با تولید رایانه‌ایِ موج سینوسی ساخته شده‌اند و ضبط ساز واقعی یا صدای خواننده نیستند. این صداها فقط راهنمای ارتفاع، زمان‌بندی یا تفاوت دامنه‌اند و شیوهٔ فیزیکی نوازندگی یا آواز را نشان نمی‌دهند. مبنای فرکانس لا۴ برابر ۴۴۰ هرتز است. به‌جز نمونه‌های تغییر ریزپرده‌ای که صریحاً توضیح داده شده‌اند، نت‌ها در کوک دوازده نیم‌پردهٔ مساوی‌اند.

ریتم و سنکوپ در کتاب آزاد نظریهٔ موسیقی