حرکت پله ای و فاصلهٔ سوم با شش تمرین سلفژ

تحریریه هنرآموز۱۴۰۵/۰۷/۲۷۵ دقیقه مطالعه

حرکت پله‌ای و پرش سوم را در شش تمرین سلفژ مقایسه کنید و صدای نت مقصد را پیش از خواندن در ذهن بشنوید.

تمرین‌های موسیقی برای هنرجویان · درس ۸

آیا نت بعدی همسایه است یا از روی یک نت می‌پرد؟ تشخیص این الگوها خواندن ملودی تازه را آسان‌تر می‌کند. این شش تمرین در دو ماژور و با نت‌های سیاه نوشته شده‌اند. فعلاً حرکت پله‌ای و فاصلهٔ سوم را در شکل و صدا مقایسه می‌کنیم.

پیش از شروع

حرکت به نت همسایه، مانند دو به ر، فاصلهٔ دوم می‌سازد. در نام‌گذاری فاصله هر دو نت ابتدا و انتها را می‌شماریم. دو تا می سوم است، چون دو، ر و می سه نام‌اند؛ ر اجرا نمی‌شود. روی حامل، دوم از خط به فاصلهٔ مجاور یا برعکس می‌رود؛ سوم از یک خط به خط بعد یا از یک فاصله به فاصلهٔ بعد می‌رود. همهٔ دوم‌ها یک اندازهٔ صوتی ندارند: می تا فا و سی تا دو نیم‌پرده‌اند. سوم دو تا می بزرگ و سوم می تا سل کوچک است؛ اینجا تمرکز ما بر تشخیص شمارهٔ فاصله و اجرای درست آن در گام است. برای مقایسهٔ شنیداری سوم کوچک و بزرگ، بخش مربوط به سوم‌ها در تمرین‌های شناخت فاصله با گوش را نیز انجام دهید.

روش تمرین

پیش از شنیدن هر خط، کنار هر حرکت در ذهن بگویید «پله» یا «سوم» و جهت بالا یا پایین را مشخص کنید. سپس فقط نام نت‌ها را با ضرب بخوانید. برای تمرین یک سوم دشوار، ابتدا نت میانی را هم بخوانید؛ مثلاً دو، ر، می. بار بعد ر را فقط در ذهن بشنوید و از دو مستقیم به می بروید. در اجرای نهایی نت اضافه نخوانید. نمونه را برای پیدا کردن صدای شروع و بررسی فاصله‌ها بشنوید، بعد تلاش کنید جمله را بدون همراهی بخوانید.

هر فایل با چهار صدای کوتاه آماده‌سازی آغاز می‌شود؛ بعد از آن دو میزان تمرین را می‌شنوید. سرعت ۷۲ ضرب اصلی در دقیقه است و هر سیاه یک ضرب اصلی دارد. پس از شروع تمرین، کلیک همراه پخش نمی‌شود. صداها نمونهٔ سازی تولیدشده‌اند و خواننده یا تلفظ نام نت ندارند. نت‌ها را از چپ به راست بخوانید.

در گوشی، تصویر نت را به طرفین بکشید تا تمام میزان‌ها را ببینید. نام هر تمرین در فهرست زیر قابل انتخاب است.

تمرین ۱ · تمرین ۲ · تمرین ۳ · تمرین ۴ · تمرین ۵ · تمرین ۶

تمرین ۱ همهٔ حرکت ها پله ای

از دو تا فا بالا بروید؛ سل در آغاز میزان دوم نقطهٔ بالای جمله است. سپس تا ر پایین بیایید. میان هر دو نت پیاپی فاصلهٔ دوم دارید. می تا فا را با دقت بشنوید؛ همسایه‌بودن به معنی یکسان‌بودن اندازهٔ همهٔ گام‌های صوتی نیست.

میزان ۱: دو اکتاو ۴ سیاه، ر اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه، فا اکتاو ۴ سیاه؛ میزان ۲: سل اکتاو ۴ سیاه، فا اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه، ر اکتاو ۴ سیاه

نمونه صوتی تمرین 1برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۲ سوم و پله در کنار هم

میزان اول دو به می و ر به فا را با دو پرش سوم معرفی می‌کند. در میزان دوم می به سل هم سوم است و بعد با فا و می پایین می‌آیید. حرکت‌های می به ر، فا به می، سل به فا و فا به می پله‌ای‌اند.

میزان ۱: دو اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه، ر اکتاو ۴ سیاه، فا اکتاو ۴ سیاه؛ میزان ۲: می اکتاو ۴ سیاه، سل اکتاو ۴ سیاه، فا اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه

نمونه صوتی تمرین 2برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۳ دو سوم رو به بالا

سه نت آغازین دو، می و سل‌اند؛ دو حرکت اول سومِ بالارونده هستند. سپس به می برگردید. در میزان دوم فا به ر و می به دو سومِ پایین‌رونده‌اند. پیش از اجرای کامل، بخش دو، می، سل را جدا بخوانید و نت میانی اضافه نکنید.

میزان ۱: دو اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه، سل اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه؛ میزان ۲: فا اکتاو ۴ سیاه، ر اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه، دو اکتاو ۴ سیاه

نمونه صوتی تمرین 3برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۴ تمرکز روی سوم پایین رونده

از سل مستقیم به می بیایید، یک پله به فا بروید و سپس به ر بپرید. میزان دوم با می شروع می‌شود و به دو می‌پرد؛ بعد دو، ر و می پله‌پله بالا می‌روند. جهت پرش را پیش از آغاز هر میزان مشخص کنید.

میزان ۱: سل اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه، فا اکتاو ۴ سیاه، ر اکتاو ۴ سیاه؛ میزان ۲: می اکتاو ۴ سیاه، دو اکتاو ۴ سیاه، ر اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه

نمونه صوتی تمرین 4برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۵ همسایه های نزدیک

میزان اول با می، فا و می شروع می‌شود و سپس از می به سل می‌پرد. میزان دوم لا، سی، دوِ بالاتر و سی دارد. می و فا، همچنین سی و دو، همسایه‌های نیم‌پرده‌ای‌اند. آن‌ها را با تغییر بزرگ‌ترِ می به سل مقایسه کنید.

میزان ۱: می اکتاو ۴ سیاه، فا اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه، سل اکتاو ۴ سیاه؛ میزان ۲: لا اکتاو ۴ سیاه، سی اکتاو ۴ سیاه، دو اکتاو ۵ سیاه، سی اکتاو ۴ سیاه

نمونه صوتی تمرین 5برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

تمرین ۶ خواندن ترکیب تازه

ابتدا دو به ر پله‌ای است و ر به فا سوم. در ادامه به می پایین می‌آیید. میِ پایان میزان اول به سلِ میزان دوم می‌پرد و دوباره به می برمی‌گردد؛ هر دو سوم‌اند. سپس با ر به دو برمی‌گردید. پیش از پخش صوت، سه پرش این خط را پیدا کنید.

میزان ۱: دو اکتاو ۴ سیاه، ر اکتاو ۴ سیاه، فا اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه؛ میزان ۲: سل اکتاو ۴ سیاه، می اکتاو ۴ سیاه، ر اکتاو ۴ سیاه، دو اکتاو ۴ سیاه

نمونه صوتی تمرین 6برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۷۲ · میزان ۴/۴ · خواندن از چپ به راست

چهار ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۱۰ ثانیه.

پس از تمرین

اگر پرش‌ها درست‌اند اما نت‌های همسایه دقیق نیستند، به نیم‌پرده‌های می و فا یا سی و دو توجه کنید. اگر فقط شکل روی حامل را تشخیص می‌دهید، دو نت دشوار را جدا با صدای مرجع مقایسه کنید. برای مرور، نخست الگوی حرکت را توضیح دهید و بعد اجرا کنید.