درک میزان شش هشتم با شش تمرین سلفژ و تقسیم سه‌تایی ضرب

تمرین‌های موسیقی برای هنرجویان · درس ۱۲

در میزان ۶/۸ شش چنگ جا می‌گیرد، اما در این درس آنها را شش ضرب اصلیِ مستقل نمی‌شماریم. حرکت میزان دو بخش دارد: سه چنگ برای ضرب اول و سه چنگ برای ضرب دوم. قرار است این دو تکیه‌گاه را در صداهای کشیده، نت‌های کوتاه و یک سکوت کوتاه حفظ کنید. تمرین‌ها از ریتم ثابت شروع می‌شوند و کم‌کم ملودی به آنها اضافه می‌شود.

پیش از شروع

۶/۸ یک میزان دوتاییِ ترکیبی است. هر ضرب اصلی به سه قسمت مساوی تقسیم می‌شود و ارزشش سیاه نقطه‌دار است. بنابراین چنگ یک‌سوم ضرب اصلی و سیاه دوسوم آن است؛ هر میزان دو سیاه نقطه‌دار دارد. برای تقسیم ضرب می‌توانید «یک ـ دو ـ سه، یک ـ دو ـ سه» بشمارید و آغاز هر گروه را کمی مشخص‌تر کنید. شش چنگ را سه گروه دوتایی نکنید، چون این گروه‌بندی حس ۳/۴ می‌دهد. در این درس سرعت سیاه نقطه‌دار برابر ۶۰ است، نه سیاه برابر ۶۰. برای مقایسهٔ شنیداری دو گروه سه‌تایی با سه گروه دوتایی، راهنمای تشخیص ضرب و تفاوت سه‌چهارم با شش‌هشتم را بخوانید.

روش تمرین

با دست فقط دو ضرب اصلیِ هر میزان را نشان دهید و میان هر دو حرکت دست، سه قسمت مساوی را در ذهن نگه دارید. فایل صوتی با دو ضرب آماده‌سازیِ سیاه نقطه‌دار آغاز می‌شود؛ بعد از ضرب دوم، میزان اول را شروع کنید. ابتدا ریتم را با «تا» بخوانید و سپس نام نت‌ها را اضافه کنید. نمونه‌ها صدای تولیدشدهٔ رایانه‌ای دارند و صدای خواننده نیستند. برای خواندن راحت می‌توانید تمام ملودی را یک اکتاو جابه‌جا کنید.

هر فایل با دو صدای کوتاه آماده‌سازی آغاز می‌شود؛ بعد از آن دو میزان تمرین را می‌شنوید. سرعت ۶۰ ضرب اصلی در دقیقه است و هر سیاه نقطه‌دار یک ضرب اصلی دارد. پس از شروع تمرین، کلیک همراه پخش نمی‌شود. صداها نمونهٔ سازی تولیدشده‌اند و خواننده یا تلفظ نام نت ندارند. نت‌ها را از چپ به راست بخوانید.

در گوشی، تصویر نت را به طرفین بکشید تا تمام میزان‌ها را ببینید. نام هر تمرین در فهرست زیر قابل انتخاب است.

تمرین ۱ · تمرین ۲ · تمرین ۳ · تمرین ۴ · تمرین ۵ · تمرین ۶

تمرین ۱ دو ضرب کشیده

هر نت دو یک سیاه نقطه‌دار است و یک ضرب اصلی را کامل می‌گیرد. در هر میزان فقط دو بار صدا را آغاز کنید. درون هر نت سه چنگِ مساوی را در ذهن بشمارید، اما صدا را به سه نت جدا تبدیل نکنید؛ حرکت بعدی دست با آغاز نت بعدی همراه می‌شود.

پخشنمونه صوتی تمرین 1برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۶۰ · میزان ۶/۸ · خواندن از چپ به راست

دو ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۶ ثانیه.

تمرین ۲ سه چنگ در هر ضرب

در میزان نخست، دو ر می گروه اول و فا می ر گروه دوم‌اند. میزان دوم با دو ر می ادامه دارد و با ر دو دو تمام می‌شود. همهٔ نت‌ها چنگ و هم‌اندازه‌اند؛ تکیهٔ ملایم آغاز هر گروه کمک می‌کند شش صدا را در دو ضرب اصلی احساس کنید.

پخشنمونه صوتی تمرین 2برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۶۰ · میزان ۶/۸ · خواندن از چپ به راست

دو ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۶ ثانیه.

تمرین ۳ یک ضرب کامل و سه قسمت

دوِ میزان اول یک ضرب اصلی را کامل نگه می‌دارد؛ ر، می و فا سه قسمت ضرب دوم‌اند. میزان بعد با سل، فا و می در ضرب اول آغاز می‌شود و دوِ نقطه‌دار تمام ضرب دوم را می‌گیرد. هنگام تغییر از نت کشیده به چنگ، فاصلهٔ حرکت‌های دست را عوض نکنید.

پخشنمونه صوتی تمرین 3برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۶۰ · میزان ۶/۸ · خواندن از چپ به راست

دو ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۶ ثانیه.

تمرین ۴ سیاه و چنگ در یک ضرب

هر ضرب اصلی این بار به یک سیاه و یک چنگ تقسیم می‌شود. سیاه دو قسمت و چنگ قسمت سوم را می‌گیرد؛ بنابراین دوِ نخست روی قسمت اول و ر روی قسمت سوم شروع می‌شود. همین نسبت را برای می و فا، سپس سل و فا و در پایان می و ر نگه دارید.

پخشنمونه صوتی تمرین 4برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۶۰ · میزان ۶/۸ · خواندن از چپ به راست

دو ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۶ ثانیه.

تمرین ۵ چنگ و سیاه در یک ضرب

ترتیب تمرین قبل برعکس شده است. در هر گروه، چنگ روی قسمت اول آغاز می‌شود و سیاه روی قسمت دوم، سپس تا پایان قسمت سوم ادامه می‌یابد. در میزان اول جفت‌های دو و ر، سپس می و فا را دارید. حرکت دست روی نت کوتاه می‌افتد؛ صداهای بلند را به ضرب بعدی نکشانید.

پخشنمونه صوتی تمرین 5برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۶۰ · میزان ۶/۸ · خواندن از چپ به راست

دو ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۶ ثانیه.

تمرین ۶ ملودی و سکوت یک‌قسمتی

میزان اول با سه چنگِ دو، می و سل آغاز می‌شود؛ فا دو قسمت ضرب دوم و می قسمت آخر را می‌گیرد. در میزان دوم، قسمت اولِ ضرب اول سکوت چنگ است و ر و می در قسمت‌های دوم و سوم می‌آیند. دوِ پایانی یک سیاه نقطه‌دار و تمام ضرب دوم است.

پخشنمونه صوتی تمرین 6برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

سرعت ۶۰ · میزان ۶/۸ · خواندن از چپ به راست

دو ضرب آماده‌سازی، سپس اجرای تمرین؛ مدت حدود ۶ ثانیه.

پس از تمرین

در پایان، یک بار تمرین ششم را فقط با دو حرکت دست در هر میزان بخوانید. اگر برای پیدا کردن جای سکوت لازم بود، تقسیم‌های سه‌تایی را دوباره آهسته بشمارید و سپس به دو ضرب اصلی برگردید. هدف این است که صداهای بلند، کوتاه و سکوت همگی در همان حرکت دوضربی جا بگیرند؛ چنگ‌های بیشتر نباید باعث تندشدن نبض شوند.