دیکته ریتم از شنیدن ضرب تا نوشتن دو میزان و پیدا کردن سکوت

دیکتهٔ ریتم یعنی زمان شروع، کشش و سکوت‌های یک عبارت را از شنیدن به نوشته تبدیل کنید. اینجا ارتفاع نت‌ها ثابت است تا توجه روی زمان بماند. شش مرحله از نگه داشتن ضرب به ثبت دو میزان، تشخیص سکوت و اجرای دوباره از حافظه می‌رسند. هدف، شنیدن رابطهٔ صداها با ضرب است.

سطح تمرین مقدماتی، پس از آشنایی با سیاه و چنگ

پیش از شروع

چهار ضرب را بشمارید و هرکدام را به دو نیمهٔ مساوی تقسیم کنید. سیاه یک ضرب، چنگ نیم ضرب و سکوت‌های متناظر همان اندازه زمان دارند. اگر «یک و دو و سه و چهار و» نامنظم است، ابتدا همین شمارش را تمرین کنید.

برای هر سؤال دو کادر با چهار ضرب مشخص بکشید. نوشتن نام ارزش‌ها، مانند «سیاه، دو چنگ»، پذیرفته است. اگر نت‌نویسی می‌دانید، بعداً پاسخ را روی حامل تک‌خطی پاک‌نویس کنید. برای مرور روش تبدیل شنیده‌ها به نشانه‌های زمانی، راهنمای نوشتن دیکتهٔ ریتمیک روی کاغذ را بخوانید.

صداها مصنوعی‌اند؛ صدای بم و کوتاه راهنمای ضرب و صدای زیرتر موضوع دیکته است. اینها ضبط ساز یا دست زدن نیستند. با بلندی راحت گوش دهید و در صورت خستگی استراحت کنید.

روش تمرین

در همهٔ فایل‌ها چهار ضرب مقدمه در ثانیه‌های ۱، ۲، ۳ و ۴ می‌آید. ضرب سیاه ۶۰ در دقیقه است. میزان‌های سؤال از ثانیهٔ ۵ و ۹ آغاز می‌شوند و در ۱۳ پایان می‌یابند. مقدمه جزو دیکته نیست. راهنمای بم فقط در بخش‌هایی که هر تمرین توضیح می‌دهد ادامه دارد.

بار اول بدون نوشتن گوش کنید و پایان میزان‌ها را نگه دارید. بار دوم شروع‌ها را علامت بزنید؛ سپس ارزش نت‌ها و سکوت‌ها را کامل کنید. در این مدل هر نت ۰٫۰۶ ثانیه پیش از پایان ارزشش قطع می‌شود تا شروع بعدی روشن باشد. این فاصلهٔ کوتاه، سکوت مستقلِ نت‌نویسی نیست.

تا پایان شش تمرین پاسخ‌نامه را باز نکنید. جمع ارزش‌ها در هر کادر چهار ضرب است. برای بازبینی، نوشتهٔ خودتان را آرام اجرا کنید؛ اگر چیزی با صدا نمی‌خواند، همان ضرب را بررسی کنید.

دکمهٔ پخش هر نمونه زیر تصویر تمرین خودش است.

تمرین ۱ جدا کردن ضرب از تعداد صداها

برای هر ضرب بنویسید چند صدای تازه شروع می‌شود؛ بعد ارزش‌های ریتم را ثبت کنید. تعداد صداها لزوماً برابر تعداد ضرب‌ها نیست.

دست چهار ضرب اصلی هر میزان را نشان دهد و زبان نیم‌ضرب‌ها را بشمارد. اگر با بیشتر شدن صداها دستتان تند شد، فقط به راهنمای بم گوش دهید.

پخشنمونه صوتی تمرین 1برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۴ ثانیه است.

تمرین ۲ ثبت یک عبارت دو میزانی

ریتم هر دو میزان را مستقل بنویسید؛ فرض نکنید میزان دوم تکرار اول است. این نمونه سکوت ندارد و فقط از سیاه و چنگ ساخته شده است. راهنمای ضرب در تمام عبارت حضور دارد.

شروع صداها را روی شمارش پیدا کنید. برای هر ضرب انتخاب کنید یک سیاه شنیدید یا دو چنگ. پیش از پخش سوم فقط ضرب‌های نامطمئن را مشخص کنید.

پخشنمونه صوتی تمرین 2برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۴ ثانیه است.

تمرین ۳ نوشتن با راهنمای کمتر

دو میزان تازه را بنویسید. راهنمای بم از ثانیهٔ ۹ حذف می‌شود، اما صداهای سؤال ادامه دارند؛ خاموش شدن راهنما به معنای تغییر سرعت نیست.

در میزان دوم، شمارش ذهنی و حرکت آرام ضرب را حفظ کنید. بررسی کنید آیا ناخودآگاه آخرین صداهای میزان اول را به ابتدای میزان دوم منتقل کرده‌اید.

پخشنمونه صوتی تمرین 3برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۴ ثانیه است.

تمرین ۴ ثبت جای سکوت‌ها

در این عبارت سکوت هم وجود دارد. ریتم کامل را بنویسید و جای هر سکوت را با شمارهٔ ضرب و طول آن مشخص کنید. فقط تعداد ضربه‌ها را شمردن کافی نیست؛ پایان صدای پیشین را هم بشنوید.

راهنمای بم در هر دو میزان ادامه دارد. وقتی صدای سؤال خاموش می‌شود، شمارش را ادامه دهید. صدای کشیدهٔ سیاه را با چنگی که پس از آن سکوت چنگ می‌آید مقایسه کنید؛ هر دو می‌توانند تا شروع بعدی یک ضرب فاصله داشته باشند.

پخشنمونه صوتی تمرین 4برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۴ ثانیه است.

تمرین ۵ مقایسهٔ نوشته و نمونه

این نوشته را با فایل مقایسه کنید: میزان اول «سیاه، دو چنگ، سیاه، دو چنگ»؛ میزان دوم «سیاه، سیاه، دو چنگ، سیاه». نوشته فقط در یک ضرب با نمونه تفاوت دارد. شمارهٔ میزان و ضرب را بنویسید و آن قسمت را اصلاح کنید.

ضرب‌های درست را دست‌نخورده بگذارید. بگویید آیا نوشته یک شروع اضافه دارد یا یک شروع کم. راهنمای بم در هر دو میزان می‌آید.

پخشنمونه صوتی تمرین 5برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۱۴ ثانیه است.

تمرین ۶ بازسازی از حافظه

پس از مقدمه، عبارت دو میزانی را بشنوید. از ثانیهٔ ۱۳ تا ۲۱ جای پاسخ شماست؛ همان دو میزان را با ضربه‌های آرام و کشش‌های ذهنی بازسازی کنید. در این فایل، هنگام عبارت و پاسخ، راهنمای ضرب ندارید.

صدای کوتاه ثانیهٔ ۲۱ مرز پایان پاسخ است و جزو الگو نیست. بعد از اجرا، ریتم را از حافظه بنویسید و تازه سپس فایل را دوباره بشنوید. اگر حافظه کافی نبود، اول فقط یک میزان را تمرین کنید و ادعای اجرای کامل نداشته باشید.

پخشنمونه صوتی تمرین 6برای شنیدن تمرین، پخش را بزنید.0:00 / –:–

مدت فایل ۲۲ ثانیه است.

پاسخ ها و راهنمای خودارزیابی

اگر هنوز شش تمرین را انجام نداده‌اید، فعلاً این بخش را نخوانید. ابتدا پاسخ یا اجرای خود را ثبت کنید؛ سپس با توضیح‌ها مقایسه کنید. در تمرین‌های خلاقانه، جواب نمونه تنها پاسخ ممکن نیست.

پاسخ تمرین ۱

میزان اول چهار سیاه دارد و میزان دوم هشت چنگ. شروع‌ها در اولی ۵، ۶، ۷ و ۸ و در دومی ۹، ۹٫۵، ۱۰، ۱۰٫۵، ۱۱، ۱۱٫۵، ۱۲ و ۱۲٫۵ ثانیه‌اند. ضرب ثابت مانده، اما تعداد شروع‌های هر ضرب از یک به دو رسیده است.

پاسخ تمرین ۲

میزان اول: سیاه، دو چنگ، سیاه، سیاه. میزان دوم: دو چنگ، سیاه، دو چنگ، سیاه. شروع‌های اول ۵، ۶، ۶٫۵، ۷، ۸ و شروع‌های دوم ۹، ۹٫۵، ۱۰، ۱۱، ۱۱٫۵، ۱۲ هستند. هر میزان دقیقاً چهار ثانیه طول دارد.

پاسخ تمرین ۳

اول: سیاه، سیاه، دو چنگ، سیاه. دوم: چهار چنگ، سیاه، سیاه. شروع‌های میزان اول ۵، ۶، ۷، ۷٫۵، ۸ و میزان دوم ۹، ۹٫۵، ۱۰، ۱۰٫۵، ۱۱، ۱۲ هستند. حذف راهنما از ۹ هیچ ضربی به عبارت اضافه یا کم نمی‌کند.

پاسخ تمرین ۴

اول: سیاه، سکوت سیاه، دو چنگ، سیاه. دوم: چنگ، سکوت چنگ، سیاه، سیاه، سیاه. سکوت اول روی ضرب ۲، از ۶ تا ۷ و سکوت دوم روی «وِ یک»، از ۹٫۵ تا ۱۰ است. شروع صداها: ۵، ۷، ۷٫۵، ۸؛ سپس ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۲.

پاسخ تمرین ۵

ضرب چهارم میزان اول باید یک سیاه باشد، نه دو چنگ. نوشته یک شروع اضافه روی «وِ چهار» دارد. نمونهٔ درست در میزان اول از ۵، ۶، ۶٫۵، ۷، ۸ و در میزان دوم از ۹، ۱۰، ۱۱، ۱۱٫۵، ۱۲ شروع می‌شود. میزان دوم نوشته درست است.

پاسخ تمرین ۶

اول: دو چنگ، سیاه، سیاه، دو چنگ. دوم: سیاه، سکوت سیاه، دو چنگ، سیاه. شروع‌های نمونه ۵، ۵٫۵، ۶، ۷، ۸، ۸٫۵؛ سپس ۹، ۱۱، ۱۱٫۵، ۱۲ هستند. در پاسخ خود این زمان‌ها را هشت ثانیه جلو ببرید. سکوت میزان دوم از ۱۸ تا ۱۹ خواهد بود.

نقشه زمانی نمونه ها

نقشهٔ هر شش فایل پس از پاسخ‌هاست. محور افقی زمان برحسب ثانیه و هر خط، محل و مدت یک نت است؛ کلیک‌های راهنما نشان داده نشده‌اند. ردیف‌ها فقط ترتیب زیر و بمی‌اند، نه اندازهٔ فاصله. این نمودار حامل نت نیست. C تا B به‌ترتیب دو تا سی و عدد، اکتاو است؛ # دیز و b بمل. در درس ضربان صوتی، Hz فرکانس دقیق است. در نمودار شلوغ بعضی برچسب‌ها حذف شده‌اند؛ متن پاسخ ملاک است.

پس از تمرین

ضرب، شروع‌ها و سکوت‌ها را جدا بررسی کنید. رسیدن به نشانهٔ پایان اثبات نمی‌کند همهٔ ریتم درست بوده است. صفحه اجرای شما را نمی‌شنود؛ می‌توانید خودتان برای بررسی ضبط کنید.

اگر دو سؤال متوالی دشوار بود، بعداً از مرحلهٔ قبلی شروع کنید. از معلم عبارتی تازه با همین ارزش‌ها بخواهید؛ حفظ کردن پاسخ این فایل‌ها جای شنیدن تازه را نمی‌گیرد.

درباره صداها و منابع

تمرین‌ها و نمودارهای این مقاله برای همین مجموعه تألیف شده‌اند. همهٔ نمونه‌های صوتی با تولید رایانه‌ایِ موج سینوسی ساخته شده‌اند و ضبط ساز واقعی یا صدای خواننده نیستند. این صداها فقط راهنمای ارتفاع، زمان‌بندی یا تفاوت دامنه‌اند و شیوهٔ فیزیکی نوازندگی یا آواز را نشان نمی‌دهند. مبنای فرکانس لا۴ برابر ۴۴۰ هرتز است. در مقایسه‌های ضربان صوتی، فرکانس‌های نزدیک به هم عمداً از کوک دوازده نیم‌پردهٔ مساوی فاصله می‌گیرند؛ مقدار دقیق آنها در پاسخ‌نامه نوشته شده است. دیگر نمونه‌های ملودیک و آکوردی در کوک دوازده نیم‌پردهٔ مساوی‌اند.

دیکتهٔ ریتم در میزان ساده، کتاب دانشگاه مکالستر

ارزش نت و سکوت، کتاب آزاد نظریهٔ موسیقی