مدت زمان یادگیری ساز قانون چقدر است؟

آیا یادگیری ساز قانون سخت است ؟

مدت زمان یادگیری ساز قانون به عواملی مختلف بستگی دارد که به تشریح مهمترین آنها در این مقاله خواهیم پرداخت . ساز ساز قانون که از اصیل ترین سازهای ایرانی است از دسته سازهای زهی زخمه ای مضرابی بوده و قدمت بسیاری دارد . صدای گوش نواز و رویایی این ساز زیبای ایرانی علاقه مندان فراوانی دارد . این ساز خوش صدا ، برای همراهی با ارکستر ، گروه نوازی و تک نوازی های جذاب استفاده می شود .

یادگیری هر سازی سختی ها و پیچیدگی های خودش را دارد . اما در مقام مقایسه ی خیلی کلی می توان گفت یادگیری ساز قانون مانند سنتور با وجود پیچیدگی هایی در کوک کردن و ... ، نسبتاً ساده تر از برخی سازها است . چرا ؟

به طور مثال انگشت گذاری و مضراب زدن در ساز قانون و سنتور پس از کوک شدن اولیه و اصلی سیم ها راحت تر است . البته نباید از کوک های موقت ساز قانون که در حین نواختن توسط نوازنده تغییر می کند گذشت .

سازهایی همچون پیانو و آکاردئون هم به دلیل داشتن کلاویه هایی با نت های مشخص و اندازه گیری شده موقع نواخته شدن سهل تر می باشند . اما کمانچه ، ویولن ، ویولنسل یا عود سازهای بدون پرده بندی هستند و هنرجو برای تشخیص انگشت گذاری صحیح علاوه بر تمرین بیشتر باید از گوش نسبتاً قوی تری برخوردار باشد.

چنانچه هنرجو به صورت معمول تمرینات خواسته شده را به دقت پیش ببرد ، در مدت زمان معمولی ، که پایین تر اشاره خواهیم کرد ، می تواند صدای قابل قبولی از ساز قانون گرفته و انگشت گذاری های صحیح را آموزش ببیند .

مشخص کردن هدف از یادگیری ساز قانون

یکی از مهمترین نکات تاثیر گذار در مدت زمان یادگیری ساز قانون ، که می توان به آن اشاره کرد ، مشخص بودن هدف هنرجو از یادگیری ساز قانون است . در زیر ، 5 مورد از برجسته ترین اهدافی که علاقه مندان یادگیری ساز قانون احتمالا به آن توجه دارند را آورده ایم :

• احتمال دارد قصد هنرجو از یادگیری ساز قانون ، تجربه ی یادگیری یک ساز به عنوان سازِ دومِ خود باشد .
• شاید قصد هنرجو از یادگیری ساز قانون ، برگزیدن این ساز به عنوان یک ساز اول و تخصصی باشد .
• برخی هنرجویان علی الخصوص میانسالان و جوان تر ها بیشتر دوست دارند ساز قانون را برای همراهی با یک نوازنده خانوادگی یا دوستِ خود یاد بگیرند و اصطلاحا خیلی دِلی به آموزش و یادگیری ساز قانون علاقه مند هستند تا آکادمیک .
• علاقه مندانی هم هستند که ساز قانون را به عنوان یک ساز زیبا و برای خلوت خودشان یاد می گیرند .
• برخی دیگر از هنرجویان هم در سنین مختلف همچنان دوست دارند به صورت حرفه ای نوازنده ی این ساز باشند و وارد گروه نوازی های حرفه ای شده و خود را بر روی استیج و اجرای کنسرت ببینند .

در هر حال ، نکات آموزشی و پایه ای هر کدام از اهداف بالا در شروع و ترم های اول و دوم تقریبا یکسان هستند . اما در ادامه ی راه ، قطعاً کسی که ساز قانون را به عنوان ساز تخصصی خود انتخاب کرده است ، تکنیک ها و قطعات پیچیده ، آموزش موسیقی ردیف دستگاهی و متد های آموزشی دیگری هم برای تمرین و یادگیری پیش روی خود می بیند .

همه ی اینها هدف های مختلفی است که در مدت زمان یادگیری ساز قانون بسیار تاثیر گذار است و حتی شیوه ی آموزش استاد را تعیین می کند . بعد از تعیین هدف است که هنرجو می تواند استاد ساز قانون خودش را کاملا هوشمندانه انتخاب کند . حتی در خرید ساز قانون نیز کاملا اقتصادی عمل نماید .

مدت زمان یادگیری ساز قانون با اهداف متفاوت هر هنرجو

مدت زمان یادگیری ساز قانون در شرایط سنی و اهداف مختلف ، کاملا متفاوت است که به برخی از آنها اشاره خواهیم کرد :

• چنانچه هنرجو قصد داشته باشد ساز قانون را به عنوان یک ساز تخصصی و به صورت اصولی یاد بگیرد و به عنوان یک نوازنده ی حرفه ای در آینده شناخته شود . قطعاً باید پایه ی آموزشی و تئوریک قوی تری داشته باشد و اگر از قبل هم با تئوری موسیقی و نت خوانی آشنا نباشد ، حداقل دو ترم استاندارد ( حدود 6 ماه و هفته ای یک جلسه 30 دقیقه ای ) زمان خواهد برد تا بر روی ساز قانون ، انگشت گذاری صحیحی داشته ، در مضراب و زخمه زدن زدن تسلطی اولیه پیدا کند و قطعات ساده و ابتدایی تر ، اما اصولی و صحیح را بنوازد . این هنرجویان در صورت آموزش و تمرینات مداوم ، قادر خواهند بود پس از مدت زمان 2 تا 3 سال یادگیری ساز قانون ، به عنوان یک نوازنده ، قطعاتی از موسیقی ردیف دستگاهی ایران و یا قطعات شناخته شده ی موجود در کتاب های آموزشی را با تسلط خوبی اجرا کنند .
• اگر هدف هنرجو از یادگیری ساز قانون ، نواختن این ساز با دوستان و اقوام و حتی سرگرم شدن و لذت بردن باشد ، نکات تئوری مثل نواختن بیش از حد از روی نت ها و آموزش بر اساس متدهای آموزشی رایج را کمتر خواهد داشت و جلسات او بیشتر به ساز قانون نوازی ، تدریس تکنیک های دست چپ و راست و مضراب و یادگیری قطعات شناخته شده و مورد علاقه خواهد گذشت .

در اینصورت این دسته از هنرجویان معمولا ظرف مدت یک تا دوسال قادر خواهند بود برخی قطعات ساده را بنوازند و لذت ببرند . اغلب این علاقه مندان بیش از دو سال در کلاس های آموزشی شرکت نمی کنند و با آنچه در این دو سال یاد گرفته اند زندگی خواهند کرد .

• کسانی هم هستند که موسیقی می دانند . یعنی قبلا ساز دیگری نواخته اند و حالا دوست دارند یک ساز دیگر را هم در کنار آن بنوازند . خُب حتما تا الان با نُت خوانی ، ریتم خوانی و تئوری موسیقی آشنا شده اند . پس استاد بیشترین زمان آموزش را به یاد دادن تکنیک های نوازندگی و اصول تخصصی ساز قانون نوازی و تمرین قطعات ساده تا پیچیده اختصاص خواهد داد . این دسته از هنرجویان هم به خاطر پیشینه ی آموزشی خود معمولا در یکسال می توانند اصولی و پایه ای قطعات ساده و ابتدایی را یاد بگیرند و نوازندگی کنند . بر اساس مدت زمانِ تمرین و پیگیری ، این علاقه مندان ، ظرف مدت 7 تا 8 ترم ( حدود 2 سال ) می توانند به یک نوازنده ی نسبتاً خوب ساز قانون تبدیل شوند .
• کودکان بین سنین 6 تا 9 سال که آموزش ساز قانون را شروع می کنند با هر هدفی که باشد اصول آموزشی برایشان معمولا در نظر گرفته می شود و حداقل 4 ترم ( حدود یکسال ) زمان می برد تا قطعات ساده ، جذاب و کوتاه را همراه با انگشت گذاری و مضراب صحیح ، بنوازند و حتی با سازی دیگر دو نوازی یا گروه نوازی داشته باشند . یادگیری در کودکان بسیار سریعتر از بزرگسالانِ مبتدی است . پس توقع می رود یک کودکِ مبتدی ، 2 تا 3 سال پس از شروع آموزش به یک نوازنده ی ساز قانون با قابلیت اجرای قطعات نسبتاً نیمه سخت با ملودی های آشنا و کودکانه تر تبدیل شود .

عوامل مهم دیگری هم هست که در مدت زمان یادگیری ساز قانون بسیار موثر است . از جمله :

• عشق و علاقه ی هنرجو به یادگیری ساز قانون
• شرایط سنی و دغدغه های فکری و مشغله های کاری
• مدت زمان تمرین و وقت گذاشتن منظم برای یادگیری در طول روز
• گوش کردن مداوم به قطعات مختلف اساتید برتر ساز قانون
• دیدن ویدئوهای اجرای اساتید برتر ساز قانون ، چه در گروه و چه تک نوازی
• پیگیری آموزش های جانبی مثل سلفژ و تئوری موسیقی
• انتخاب درست استاد ساز قانون بر اساس خواسته و هدف هنرجو ( اگر این مورد ، خصوصاً در کودکان درست انجام نشود امکان اینکه برای همیشه موسیقی توسط هنرجو کنار گذاشته شود بسیار زیاد است)

این آموزش ها می تواند حضوری و یا آنلاین ، اما با یک استاد کاربلد و با تجربه پیگیری شود . برای یافتن جزئیات بیشتر در مورد اساتید برتر آموزش ساز قانون و آموزش آنلاین این ساز مقاله ی : آموزش آنلاین ساز قانون + بهترین استاد ساز قانون را بخوانید .

تاثیر استاد خوب بر مدت زمان یادگیری ساز قانون

هنگام آموزش ، حضور یک استاد ساز قانون خوب و راهنمایی های او می تواند بر مدت زمان یادگیری ساز قانون تاثیر چشمگیری داشته باشد . استاد ، با مهارت ، فضایی را خلق می کند که هنرجویان پتانسیل شکوفایی استعدادهای خود را در آن فضا داشته باشند . در صورتی که قصد دارید نواختن ساز قانون را فرا بگیرید ، لازم است ابتدا ویژگی های مطلوب استاد و محیط آموزشی را شناخته و بررسی نمایید .

چه سنی برای شروع آموزش ساز قانون مناسب است ؟

اول اینکه برای شروع یادگیری موسیقی هیچ سنی دیر نیست .

آموزش ساز قانون را می توان از 6 تا 9 سالگی بصورت هدفمند و تخصصی با کودک شروع کرد . در این سنین حتماً باید آموزش ، توسط اساتید با تجربه ی کار با کودکان پیگیری شود . یادگیری نت ها ، ریتم خوانی ، آواخوانی ، قرارگیری دست ها و مضراب زدن باید همزمان و با اجرای قطعات ساده و جذاب کودکانه همراه باشد . البته چنانچه کودکان پیش از شروع آموزشِ هر سازِ تخصصی همچون ساز قانون ، دوره ی اُرف مقدماتی و پیشرفته را گذرانده باشند ، یادگیری ساز تخصصی برایشان بسیار خوشایندتر است .

اینکه سن 6 سالگی مناسب شروع آموزش ساز قانون است یا 9 سالگی را همان مربیان موسیقی و دوره ی اُرف پس از پایان دوره می توانند تشخیص و به خانواده ی کودک اعلام کنند .

در سنین نوجوانی ، جوانی و میانسالی هم شروع آموزش و یادگیری ساز قانون ، هیچ عددِ سنی ندارد و فقط عشق و علاقه و انتخاب یکی از اهدافی که در بالا به آن اشاره کردیم برای شروع کافیست . اما میزان موفقیت و پیشرفت و اینکه مدت زمان یادگیری ساز قانون در شرایط سنی هر هنرجو چقدر است کاملا به شرایطی بستگی دارد که به آن اشاره کردیم .

آیا دوره و مدت زمان یادگیری ساز قانون پایان دارد ؟

وقتی که شما آموزش زبان انگلیسی را شروع می کنید امکان دارد در شش ماه اول یا یکسال ابتدایی بتوانید مکالمه کنید ، اما قطعاً برای ریزه کاری های زبان انگلیسی به وقت بسیار زیاد دیگری نیاز دارید .

پس شاید شما در یکسال بتوانید ساز قانون بنوازید ، اما یادگیری قطعات سخت تر و تکنیک های نوازندگی تخصصی و حتی ورود به شناخت و اجرای موسیقی ردیف دستگاهی ایران و قطعات محلی ، مقامی و اقوام ایران پایان ندارد و شما همواره می توانید بیاموزید و پیشرفت کنید .

البته در کنار این یادگیری های تخصصی و ادامه دار ، حتماً می توانید نوازندگی کنید ، اجرای صحنه ای داشته باشید ، در گروه های موسیقی حرفه ای عضو باشید و حتی ( با توجه به سطح توانایی و استعداد ) به تدریس مشغول شوید .

نتیجه گیری

مدت زمان یادگیری ساز قانون به هیچ عنوان عدد مشخصی ندارد و طبق شرایطی که در این مقاله گفته شد مثل سن هنرجو ، هدف هنرجو ، مدت زمان تمرین ، پیگیری و ممارست ، نظم در تمرین ، پیشینه ی آموزشی و ... این مدت زمان یادگیری متغیر خواهد بود .

فراموش نکنیم که در هر سنی که هستیم ، امکان شروع داریم ، فقط کافیست لزوم یادگیری موسیقی و اهمیت و تاثیر آن در زندگی را درک کرده باشیم و هدف مان را مشخص کنیم .