سازهای ایرانی

سنتور را چطور برای کلاس آماده کنیم؟ حمل، چیدمان و بررسی ساز پیش از تمرین

نمای نزدیک خرک‌ها و سیم‌های سنتور

با یک روال ساده برای حمل امن سنتور، چیدن ساز و نت، بررسی مضراب‌ها و شنیدن چند نت، زمان کلاس را بهتر استفاده کنید و ایرادهای احتمالی را به مدرس نشان دهید.

به کلاس می‌رسید، جعبه سنتور را باز می‌کنید و تازه معلوم می‌شود یکی از مضراب‌ها در خانه مانده یا پایه لق است. کمی بعد هم نمی‌دانید صدای نامعمول از ساز است یا از وسیله‌ای که روی میز مانده. آماده کردن سنتور برای کلاس، مجموعه‌ای از کارهای کوچک است که بهتر است پیش از شروع درس انجام شود. با یک روال مشخص، ذهن شما کمتر درگیر جابه‌جایی و پیدا کردن وسایل می‌شود. قرار نیست هر بار ساز را تعمیر یا کوک اساسی کنید؛ می‌خواهیم آن را امن حمل کنیم، مناسب بچینیم و با مشاهده روشن وارد تمرین شویم.

نمای نزدیک خرک‌ها و سیم‌های سنتور

پیش و پس از جابه‌جایی، سیم‌ها و خرک‌ها را با نگاه دقیق بررسی کنید.

از محل کلاس و امکانات آن شروع کنید

پیش از نخستین جلسه بپرسید آیا باید ساز خودتان را بیاورید، پایه یا میز مناسب در محل هست و چه کتاب یا وسیله‌ای لازم دارید. در برخی کلاس‌ها ساز موجود است، اما ممکن است مدرس بخواهد وضعیت سنتور شما را هم بررسی کند. روشن بودن همین موضوع جلوی رفت‌وآمد اضافه یا آوردن وسایل غیرضروری را می‌گیرد.

اگر کلاس آنلاین است، همه این آماده‌سازی‌ها در خانه انجام می‌شود. یک جای نسبتاً ثابت برای ساز، نت و دوربین پیدا کنید. لازم نیست اتاق را به استودیو تبدیل کنید؛ کافی است بتوانید بدون جابه‌جایی مداوم میز و تلفن تمرین را شروع کنید و مدرس در زمان نیاز، مضراب‌ها و محدوده نواختن را ببیند.

جعبه را پیش از بستن بررسی کنید

سنتور را در جعبه مناسب خود قرار دهید و مطمئن شوید شیء آزاد روی سیم‌ها یا صفحه نمانده است. مضراب‌ها، کلید کوک و مداد باید محفظه مشخص داشته باشند. اگر درِ جعبه با فشار بسته می‌شود، علت را بررسی کنید؛ فشار دادن در برای جا دادن دفتر ضخیم یا وسیله اضافه روش خوبی برای حمل ساز نیست.

در معرفی سازِ کارگاه سنتور سالاری نیز به نقش جعبه محافظ در حمل اشاره شده است. البته هیچ جعبه‌ای تضمین نمی‌کند ساز از هر ضربه یا شرایط محیطی مصون بماند. پیش از برداشتن، قفل‌ها و دستگیره را نگاه کنید و از سالم بودنشان مطمئن شوید. اگر دسته لق شده، ادامه حمل معمول را به تعویق بیندازید و راه ایمن‌تری متناسب با جعبه پیدا کنید.

مسیر حمل را کمی خلوت‌تر کنید

برای حمل سنتور زمانی در نظر بگیرید که مجبور نباشید با عجله از درهای باریک و پله‌ها عبور کنید. در خودرو جعبه را جایی پایدار قرار دهید که سر نخورد و چیزی روی آن نیفتد. وسایل سنگین را روی ساز نگذارید. اگر برای برداشتن یا پایین آوردن آن نیاز به کمک دارید، درخواست کمک از آسیب احتمالی بهتر است.

ساز را بی‌دلیل در خودروی پارک‌شده، کنار بخاری یا زیر تابش مستقیم آفتاب رها نکنید. این توصیه، عدد مشخصی برای دما یا رطوبت تعیین نمی‌کند؛ جنس و شرایط سازها متفاوت است. درباره نگهداری در آب‌وهوای محل زندگی، دستور سازنده یا نظر فردی را که ساز شما را می‌شناسد بپرسید. برای رسیدن به دمای دلخواه از گرم کردن مستقیم ساز استفاده نکنید.

سنتور و مضراب‌ها در نمای کامل از بالا

نمای کامل ساز و لوازم؛ برای حمل، مضراب و کلید کوک باید در محفظهٔ مناسب قرار بگیرند.

پیش از بیرون آوردن ساز، جای آن را آماده کنید

پایه یا میز باید پایدار و متناسب با وزن و ابعاد ساز باشد. پیش از قرار دادن سنتور، لق بودن پایه و مسیر رفت‌وآمد اطراف را بررسی کنید. صندلی، نت و وسایل لازم را هم آماده کنید تا وقتی ساز بیرون آمد، مجبور نشوید آن را موقتاً روی لبه میز یا سطح نامطمئن بگذارید.

سنتور را با تکیه بر بخش‌های مناسب بدنه و طبق شیوه‌ای که مدرس یا سازنده نشان داده جابه‌جا کنید. سیم، گوشی و خرک محل گرفتن ساز نیستند. اگر برای نحوه بیرون آوردن از جعبه مطمئن نیستید، یک بار از فرد باتجربه بخواهید آن را با همین جعبه نشان دهد. شکل جعبه و محل دستگیره‌ها می‌تواند با نمونه‌ای که در فیلم دیده‌اید فرق داشته باشد.

ارتفاع و فاصله را با بدن خودتان تنظیم کنید

پس از نشستن، ببینید می‌توانید محدوده لازم را بدون بالا نگه داشتن مداوم شانه یا خم شدن زیاد ببینید و به آن دسترسی داشته باشید. برای همه هنرجوها یک ارتفاع یا فاصله ثابت مناسب نیست. اندازه بدن، صندلی، پایه و خود ساز در چیدمان نقش دارند و بهتر است مدرس وضعیت شما را از روبه‌رو و کنار ببیند.

نت باید در جایی باشد که برای خواندن هر خط مجبور نباشید مسیر حرکت مضراب‌ها را مختل کنید. نور کافی هم کمک می‌کند گروه سیم‌ها را روشن‌تر ببینید. چراغی که مستقیم در چشم می‌تابد یا سایه تند دست را روی ساز می‌اندازد ممکن است حواس را پرت کند. چند لحظه تنظیم نور و جای نت معمولاً از اصلاح شتاب‌زده وسط تمرین آسان‌تر است.

یک نگاه کوتاه، پیش از اولین ضربه

به سیم‌ها، خرک‌ها و صفحه نگاه کنید تا تغییر آشکاری نسبت به دفعه قبل نبینید. اگر چیزی جابه‌جا، شکسته یا غیرعادی به نظر می‌رسد، پیش از نواختن به مدرس نشان دهید. این بررسی به معنای فشار دادن خرک‌ها یا امتحان کردن استحکام سیم با دست نیست. مشاهده و گزارش، برای هنرجوی تازه‌کار قدم مناسب‌تری است.

مضراب‌ها را هم ببینید. اگر از مضراب نمددار استفاده می‌کنید، نمد کنده‌شده یا وضعیت آشکارا متفاوت دو سر مضراب را مطرح کنید. نوع مضراب باید با شیوه آموزش شما هماهنگ باشد؛ خودسرانه نمد اضافه نکنید یا مضراب را نتراشید. ساز سنتور انواع مختلفی دارد و همان‌طور که صدف امینی، نوازنده سنتور، توضیح می‌دهد، نمونه‌های گوناگون با چیدمان و مشخصات متفاوت ساخته می‌شوند.

سازگر سنتور در کارگاه و پشت ساز

کارگاه سنتورسازی؛ اصلاح ساختاری یا مشکل ناشی از ضربه را به فرد متخصص بسپارید.

چند نت آشنا بزنید، سپس وضعیت را گزارش کنید

پیش از اجرای درس، چند نت ساده از محدوده‌ای که قبلاً آموخته‌اید بنوازید. هدف این است که وضعیت کلی صدا و احساس نواختن را با تجربه قبلی مقایسه کنید. اگر گروهی از سیم‌ها صدای متفاوتی دارد یا نتی با نمونه مدرس هم‌خوان نیست، محل آن را دقیق نشان دهید. گفتن «این قسمت تغییر کرده» نقطه شروع بهتری از چرخاندن تصادفی گوشی‌هاست. اگر در این بررسی کوتاه صدای دو دست متفاوت بود، راهنمای مقایسهٔ صدای راست و چپ سنتور کمک می‌کند مشاهدۀ دقیق‌تری برای کلاس آماده کنید.

بررسی اولیه کوک با کوک کردن کامل ساز فرق دارد. اگر هنوز آموزش ندیده‌اید، برای رفع هر صدای نامعمول سراغ کلید کوک نروید. موضوع این راهنما نیز آموزش کوک دستگاه‌ها یا جابه‌جایی خرک نیست. از مدرس بپرسید تا زمان بررسی، کدام بخش تمرین را می‌توانید انجام دهید و آیا لازم است ساز به فرد متخصص سپرده شود.

وسایل کلاس را به یک فهرست شخصی تبدیل کنید

فهرست کوتاهتان را بر اساس نیاز واقعی کلاس بنویسید. لازم نیست هر وسیله موسیقی را همراه داشته باشید. فهرستی که همیشه قابل استفاده باشد، از چک‌لیست طولانی‌ای که هیچ‌وقت مرور نمی‌شود بهتر است.

اگر هنوز نمی‌دانید برای شروع کلاس سنتور چه چیزهایی لازم دارید، در گفت‌وگو با مدرس یا مشاوره هنرآموز در https://honaramooz.org/consultation وضعیت ساز و شرایط رفت‌وآمدتان را توضیح دهید. پاسخ شخصی به همین جزئیات، از خرید یک مجموعه وسیله بدون شناخت نیازتان کاربردی‌تر است.

  • ساز و جعبه مناسب، اگر کلاس آوردن ساز را لازم می‌داند
  • جفت مضراب و وسیله نگهداری آن‌ها
  • کتاب یا برگه تکلیف، دفتر و مداد
  • کلید کوک، فقط در صورتی که مدرس خواسته است
  • نمونه ضبط یا سؤال مشخصی از تمرین هفته قبل

پایان کلاس، آغاز آمادگی جلسه بعد است

پیش از جمع کردن ساز، تکلیف تازه و نکته‌ای را که درباره وضعیت ساز گفته شده یادداشت کنید. سپس وسایل کوچک را در محل خود بگذارید و اطراف میز را نگاه کنید. اگر مشکل مشخصی نیاز به پیگیری دارد، آن را با کاری که باید انجام شود بنویسید؛ مثلاً «پیش از تمرین بعد، وضعیت مضراب را با مدرس بررسی کنم».

این روال را می‌توانید کوتاه و شخصی کنید. برای کسی که همیشه در خانه تمرین می‌کند، بخش حمل کمتر تکرار می‌شود؛ برای هنرجویی که هر هفته ساز را جابه‌جا می‌کند، بررسی جعبه و وسایل اهمیت بیشتری دارد. اصل ماجرا ثابت است: آماده‌سازی روشن، مسئله‌های کوچک را پیش از شروع درس آشکار می‌کند.

پیام محبی در کنار سنتور ایرانی

نمایی از سنتور کنار نوازنده؛ پیش از بیرون آوردن ساز از جعبه، محل استقرار آن را آماده کنید.

آماده کردن سنتور برای کلاس از یک جعبه مرتب و مسیر حمل امن شروع می‌شود و با جای مناسب، بررسی ظاهری و شنیدن چند نت آشنا ادامه پیدا می‌کند. هر صدای متفاوتی نیازمند دستکاری نیست. مشاهده دقیق و گفت‌وگو با مدرس کمک می‌کند زمان کلاس صرف یادگیری شود و رسیدگی لازم به ساز نیز به‌موقع انجام بگیرد.

منابع برای مطالعهٔ بیشتر
منابع تصاویر
  1. پیش و پس از جابه‌جایی، سیم‌ها و خرک‌ها را با نگاه دقیق بررسی کنید. — Heinrich-Böll-Stiftung from Berlin, Deutschland — CC BY-SA 2.0 صفحه منبع · مجوز · نسخهٔ اندازه‌گذاری‌شدهٔ Wikimedia Commons؛ بدون برش یا تغییر محتوایی.
  2. نمای کامل ساز و لوازم؛ برای حمل، مضراب و کلید کوک باید در محفظهٔ مناسب قرار بگیرند. — allauddin — CC BY-SA 3.0 صفحه منبع · مجوز · نسخهٔ اندازه‌گذاری‌شدهٔ Wikimedia Commons؛ بدون برش یا تغییر محتوایی.
  3. کارگاه سنتورسازی؛ اصلاح ساختاری یا مشکل ناشی از ضربه را به فرد متخصص بسپارید. — Irmnedu — CC0 صفحه منبع · مجوز · نسخهٔ اندازه‌گذاری‌شدهٔ Wikimedia Commons؛ بدون برش یا تغییر محتوایی.
  4. نمایی از سنتور کنار نوازنده؛ پیش از بیرون آوردن ساز از جعبه، محل استقرار آن را آماده کنید. — 2mezrab — CC BY-SA 4.0 صفحه منبع · مجوز · نسخهٔ اندازه‌گذاری‌شدهٔ Wikimedia Commons؛ بدون برش یا تغییر محتوایی.