تنبک

تنبک چه نوع سازی است

تنبک در خانوادهٔ پوست‌صداها قرار می‌گیرد: ارتعاشِ پوست بخش اصلی تولید صدا را بر عهده دارد. روی دهانهٔ بزرگ آن پوست کشیده می‌شود و سمت دیگر بدنه باز است. در نوشته‌ها نام‌های تمبک و ضرب نیز دیده می‌شود؛ در منابع لاتین صورت‌های Tombak و Tonbak رایج‌اند. تفاوت املایی لزوماً به معنای ساز متفاوت نیست.

این ساز را معمولاً در گروه کوبه‌ای‌های بدون زیر و بمیِ معین دسته‌بندی می‌کنند. معنای این عبارت آن نیست که هیچ صدای بم یا زیری ندارد؛ بلکه تنبکِ معمولی مانند پیانو مجموعه‌ای از نت‌های ثابت با کوک مشخص ارائه نمی‌کند. نوازنده از تغییر محل و نوع تماس، رهاکردن یا مهار ارتعاش و تفاوت شدت، خانواده‌ای از رنگ‌های صوتی می‌سازد. اصطلاح «ملودیک» در توصیف بعضی اجراها اغلب به شکل‌گیری جمله و تفاوت رنگ‌ها اشاره دارد.

فرق تنبک با دف و داربوکا

دف کلافی بزرگ و کم‌عمق دارد و در نوع رایج ایرانی با حلقه‌های فلزی همراه است. نگه‌داشتن، حرکت دادن و تکنیک آن با تنبک تفاوت دارد. داربوکا نیز بدنهٔ جامی دارد، اما جنس بدنه و پوست، شکل لبه و زبان اجرایی آن غالباً متفاوت است. شباهت ظاهری دلیل نمی‌شود کتاب، انگشت‌گذاری یا تمرین این سازها را بی‌تغییر جایگزین هم کنیم. تجربهٔ یک ساز کوبه‌ای می‌تواند گوش ریتمیک را تقویت کند، ولی تکنیک ساز بعدی باید جداگانه آموخته شود.

ساختمان تنبک و وظیفهٔ هر بخش

دهانهٔ بزرگ، محل نصب پوست است. اندازه و کشش پوست بر پاسخ ساز اثر می‌گذارد. در سازهای سنتی پوست طبیعی رایج است؛ کیفیت آماده‌سازی و نصب آن به اندازهٔ نام حیوان اهمیت دارد. یک نام تجاری یا عبارت «پوست درجه یک» بدون شنیدن و بررسی ساز، کیفیت را ثابت نمی‌کند. پوست باید سالم باشد و اتصال آن به لبه مشکل آشکاری نداشته باشد.

تنه یا کاسه، بخش حجیم بدنه است. بسیاری از تنبک‌های امروزی از چوب ساخته می‌شوند. شکل داخلی، ضخامت و پرداخت بدنه در کنار پوست بر صدا و وزن اثر دارند. گلویی بخش باریکِ میان تنه و دهانهٔ کوچک است؛ نسبت بخش‌های بدنه در پاسخ صوتی ساز نقش دارد. دهانهٔ کوچک معمولاً باز می‌ماند تا ساز رفتار آکوستیکی معمول خود را داشته باشد. بسته‌شدن ناخواستهٔ آن در حالت نشستن می‌تواند رنگ صدا را تغییر دهد.

لبهٔ دهانه جایی است که بسیاری از تماس‌های ظریف نزدیک آن انجام می‌شوند. صاف و سالم بودن این ناحیه برای راحتی دست مهم است. شیارهای روی بدنه ممکن است کاربرد تزئینی یا کمکی داشته باشند، اما تعدادشان معیار رتبه‌بندی ساز نیست. در بررسی خرید، بدنهٔ بی‌ترک، پوست سالم، وزن مناسب و پاسخ روشنِ ضربه‌های آرام را مقدم بر نقش‌ونگار قرار دهید.

صدا چگونه ساخته می‌شود

وقتی دست به پوست ضربه می‌زند، پوست و هوای داخل بدنه به حرکت درمی‌آیند. محل تماس، سطحی از دست که برخورد می‌کند، سرعت حرکت و زمانِ باقی‌ماندن انگشت روی پوست، نتیجه را تغییر می‌دهد. ضربهٔ محکم‌تر همیشه صدای بهتر نمی‌سازد؛ اگر دست روی پوست بماند یا شانه‌ها منقبض شوند، صدا ممکن است بسته و کنترل حرکت دشوار شود.

در آموزش مقدماتی، «تم» معمولاً به صدای بم‌تر و «بک» به صدای روشن‌ترِ نزدیک لبه اشاره می‌کند. این دو نام نقطهٔ شروع‌اند، نه تمام واژگان ساز. در شیوه‌های مختلف، نام‌گذاری و جزئیات اجرای بعضی ضربه‌ها متفاوت است. بهتر است هنرجو ابتدا زبانِ یک روش آموزشی را منسجم یاد بگیرد و سپس معادل اصطلاحات در روش‌های دیگر را بشناسد. توضیح نوشتاری به‌تنهایی جای مشاهدهٔ حرکت و شنیدن نمونه را نمی‌گیرد.

ریز از توالی ضربه‌های کوتاه و کنترل‌شده ساخته می‌شود. هدف ابتدایی، یکدست‌بودن و پیوستگی است، نه بیشترین سرعت. پلنگ و اشاره نیز از تکنیک‌هایی هستند که در بسیاری از شیوه‌ها آموزش داده می‌شوند. افزودن زودهنگام تکنیک‌های نمایشی به دستِ ناپایدار، ممکن است عادت‌های ناکارآمد بسازد؛ ترتیب یادگیری باید با توان فعلی نوازنده هماهنگ باشد.

آیا تنبک کوک می‌شود

کشش و وضعیت پوست بر زیر و بمیِ نسبی و رنگ صدا اثر می‌گذارد. پوست طبیعی به محیط حساس است و در رطوبت یا خشکیِ متفاوت رفتار یکسانی ندارد. بعضی تنبک‌ها سازوکار تنظیم کشش دارند، اما برای همهٔ تنبک‌ها نمی‌توان یک نتِ کوکِ استاندارد، جدولِ ثابت یا محدودهٔ چند اکتاوی تعیین کرد. مقایسهٔ دو ساز بهتر است در شرایط محیطی مشابه انجام شود.

گرم‌کردن مستقیم پوست با شعله، بخاری یا سشوارِ داغ راهکار عمومیِ نگهداری نیست و ممکن است به پوست، چسب یا بدنه آسیب بزند. برای ساز خاص، دستور سازنده و نظر تعمیرکار معتبر ملاک است. اگر صدا ناگهان تغییر کرده، ابتدا وضعیت محیط، سلامت پوست و نحوهٔ قرارگرفتن ساز را بررسی کنید؛ خودسرانه پوست را خیس یا چرب نکنید.

گونه‌ها و اندازه‌های تنبک

تنبک‌ها از نظر ابعاد، وزن، جنس بدنه، نوع پوست و سازوکار تنظیم تفاوت دارند. برچسب‌هایی مانند کوچک، متوسط، حرفه‌ای یا کنسرتی در بازار همیشه استاندارد واحدی ندارند. دو ساز با نام مشابه ممکن است در دست هنرجو بسیار متفاوت باشند. برای کودک یا فردی با دست و جثهٔ کوچک، راحتیِ استقرار و دسترسی به پوست باید عملاً آزموده شود.

تنبک زورخانه را باید در بافت اجرای مرشد، آواز و آیین ورزشیِ مربوط به آن شناخت. اندازه، جنس و نقش اجراییِ سازِ زورخانه الزاماً همان انتخاب مناسب برای کلاسِ معمول تنبک نیست. اگر هدف شما این شاخه است، مدرس و ساز را متناسب با همین هدف انتخاب کنید؛ یک راهنمای عمومی جای آموزش تخصصی آن را نمی‌گیرد.

نسخه‌های دارای تنظیم کشش می‌توانند برای بعضی نوازندگان و شرایط اجرا سودمند باشند، ولی وجود پیچ یا سازوکار کوک به‌خودی‌خود برتری آموزشی نمی‌آورد. هنرجوی تازه‌کار بیش از امکانات اضافی به ساز سالمی نیاز دارد که حرکت صحیح روی آن راحت و تفاوت صداها شنیدنی باشد.

پیشینهٔ تنبک در ایران و جهان

طبل‌های جامی در بخش‌های مختلف جهان دیده می‌شوند، اما این گستردگی به‌تنهایی منشأ مستقیمِ تنبک امروزی را مشخص نمی‌کند. نمونه‌های تک‌پوستِ جامی از مواد مختلف ساخته شده‌اند و نام‌ها و صورت سازها در طول زمان تغییر کرده‌اند؛ بنابراین نسبت دادن یک تاریخ اختراع قطعی یا یک سازندهٔ نخستین به تنبک، بدون سند روشن، دقیق نیست.

یک نمونهٔ تنبکِ سدهٔ نوزدهم از اصفهان در موزهٔ متروپولیتن نگهداری می‌شود که بدنهٔ آن برنجی است. این شیء یادآوری می‌کند که تاریخ ساز را نباید فقط از روی تنبک چوبیِ رایج امروز بازسازی کرد. قدمت یک نمونهٔ موزه‌ای نیز تاریخ آغاز کل ساز نیست.

در موسیقی ایران، تنبک در همراهی با خواننده و سازهای ملودیک جایگاهی مهم داشته است. در سدهٔ بیستم، فعالیت نوازندگان و آموزگاران به گسترش آموزش منظم، ثبت تمرین‌ها و برجسته‌ترشدن تک‌نوازی کمک کرد. حسین تهرانی از چهره‌های اثرگذار این تحول است. بررسی زندگی او همچنین ارتباط یادگیری ریتم با شنیدن آواز، شناخت موسیقی دستگاهی و کار با موسیقی‌دانانی چون ابوالحسن صبا را نشان می‌دهد.

تنبک در دهه‌های بعد در گروه‌های موسیقی ایرانی، اجراهای مستقل و همکاری‌های بینافرهنگی حضور پررنگ‌تری یافت. این حضور به معنای یکسان‌شدن زبان آن با همهٔ سازهای کوبه‌ای نیست؛ هر نوازنده می‌تواند با شناخت سنت و انتخاب آگاهانه، شیوهٔ گفت‌وگو با موسیقی‌های دیگر را پیدا کند.

نقش تنبک در اجرا

در همراهی، وظیفهٔ نوازنده فقط اعلامِ ضرب اول نیست. او باید جمله‌بندیِ ساز ملودیک، شدت اجرا، سکوت‌ها و تغییر حال‌وهوای موسیقی را بشنود. گاهی یک الگوی ساده و آرام از چندین ضربهٔ پرحجم مؤثرتر است. همراهی خوب فضایی می‌سازد که جملهٔ موسیقی واضح شنیده شود و وزن آن استوار بماند.

در قطعاتی مانند پیش‌درآمد، رنگ یا چهارمضراب، تشخیص ساختار وزن و عبارت‌ها برای انتخاب الگو اهمیت دارد. نام یک قالب موسیقایی به‌تنهایی دستورِ یک الگوی ثابت برای همهٔ قطعات آن قالب نیست. به‌خصوص هنگام همراهی با اجرای زنده، حفظ توجه به هم‌نواز از حفظ یک الگوی طولانی مهم‌تر می‌شود.

در تک‌نوازی، نوازنده مسئول شکل کلی اجرا نیز هست: معرفی یک ایده، تکرار هدفمند، تغییر، ایجاد انتظار و پایان‌بندی. تکنیک سریع می‌تواند بخشی از این روایت باشد، اما بدون تنوع شدت و جمله‌بندی، شنونده ممکن است فقط انبوه ضربه‌ها را بشنود. تمرینِ ساختن یک جملهٔ کوتاه و پاسخ‌دادن به آن، از همان مراحل مناسبِ یادگیری قابل بررسی است.

معرفی

راهنمای شناخت ساز و شروع یادگیری

تنبک یکی از سازهای اصلیِ ریتم در موسیقی ایرانی است؛ سازی پوستی با بدنهٔ جامی که نوازنده با دست و انگشتان می‌نوازد. تفاوت صداهای بم و زیر، سکوت‌های دقیق و تغییر ظریف رنگ صدا به تنبک اجازه می‌دهد هم همراهِ آواز و سازهای ملودیک باشد و هم به‌تنهایی جمله‌های موسیقایی بسازد. برای انتخاب این ساز، علاقه به ریتم و شنیدنِ جزئیات از تصورِ «ساز ساده‌ای که فقط باید به آن ضربه زد» مهم‌تر است.

در این راهنما ساختمان، شیوهٔ تولید صدا، پیشینه، گونه‌ها، مسیر تمرین و ملاحظات خرید تنبک را می‌شناسید. هدف این است که پیش از خرید یا رزرو کلاس، بدانید چه مهارت‌هایی می‌آموزید، چه چالش‌هایی طبیعی‌اند و از یک مدرس چه بازخوردی بخواهید. تنبک برای همراهی با موسیقی دستگاهی انتخابی شناخته‌شده است، اما ظرفیت آن به نگه‌داشتن ضرب محدود نمی‌شود.

این ساز برای چه کسی مناسب است

اگر از پیدا کردن ضرب آهنگ، تکرار الگوها و شنیدن تفاوت صداهای کوتاه لذت می‌برید، تنبک می‌تواند انتخاب مناسبی باشد. علاقه به موسیقی ایرانی کمک می‌کند تمرین‌ها برایتان معنا داشته باشند. بااین‌حال، لازم نیست پیش از شروع همهٔ دستگاه‌ها یا وزن‌ها را بشناسید؛ این شناخت می‌تواند هم‌زمان با نوازندگی شکل بگیرد.

شروع یادگیری به سنِ واحدی محدود نیست. برای کودکان، توان نگه‌داشتن ساز، توجه به توضیح کوتاه و علاقهٔ واقعی مهم‌اند؛ برای بزرگسالان، برنامهٔ تمرین قابل‌دوام و وضعیت بدنی اهمیت دارند. هیچ سن یا تعداد جلسه‌ای موفقیت را تضمین نمی‌کند. اگر حرکت دست با درد همراه می‌شود، ادامه‌دادنِ اجباری معیار پشتکار نیست؛ تمرین را متوقف کنید و دربارهٔ وضعیت بدن و در صورت نیاز ارزیابی تخصصی راهنمایی بگیرید.

بعضی هنرجویان شنیداری بهتر یاد می‌گیرند و بعضی با نت و الگوی دیداری. آموزش خوب می‌تواند هر دو مسیر را ترکیب کند. نداشتن تجربهٔ موسیقی مانع آغاز نیست، ولی برای پیشرفت باید به شنیدن، شمردن و تکرارِ دقیق فرصت بدهید.

پیش از خرید چه چیزهایی را بررسی کنیم

ساز را در وضعیت واقعیِ نشستن امتحان کنید. آیا بدون بالاانداختن شانه یا فشارِ زیاد در جای خود می‌ماند؟ آیا دست به ناحیه‌های لازمِ پوست می‌رسد؟ آیا وزن ساز پس از چند دقیقه آزاردهنده می‌شود؟ این پرسش‌ها گاهی از بحث دربارهٔ نوع چوب برای یک مبتدی مهم‌ترند.

از مدرس یا نوازندهٔ قابل‌اعتماد بخواهید چند ضربهٔ آرام و متوسط روی ساز بزند. صدای غیرعادی، لق‌بودن اتصال، ترک بدنه یا مشکل آشکار پوست باید پیش از خرید بررسی شود. ساز دست‌دومِ سالم می‌تواند گزینهٔ مناسبی باشد، اما هزینهٔ احتمالی تعویض پوست یا تعمیر را نیز در نظر بگیرید. عکس فروشنده برای قضاوت دربارهٔ صدا کافی نیست.

وسایل اولیه معمولاً شامل کیف مناسب، جای نگهداری امن، مترونوم یا نرم‌افزار ساده و امکان ضبط صداست. صندلیِ مناسب با ارتفاع قابل‌قبول نیز بخشی از محیط تمرین است. خرید مجموعه‌ای از لوازم جانبی و ساز گران‌قیمت، جای بازخورد آموزشی را نمی‌گیرد. قیمت‌ها و موجودی تغییر می‌کنند؛ بودجه را با مدرس و بازار روز تطبیق دهید.

مسیر پیشنهادی یادگیری

در شروع، نشستنِ راحت، قرارگرفتن ساز و رها بودنِ شانه و مچ بررسی می‌شود. سپس هنرجو تفاوت صداهای پایه را می‌شنود و تولید می‌کند. اگر تم و بک هنوز واضح و قابل‌تکرار نیستند، افزودن سرعت معمولاً کمک نمی‌کند. بهتر است هر بار یک مسئلهٔ مشخص، مانند رهاشدن دست پس از ضربه، اصلاح شود.

مرحلهٔ بعد هماهنگی دو دست، خواندن و شمردن کشش‌ها، سکوت و الگوهای کوتاه است. نت‌خوانیِ تنبک ممکن است با شیوه‌های متفاوت نوشته شود؛ معنای علامت‌ها را از کتاب و مدرس همان روش یاد بگیرید. تقلید شنیداری نیز مهم است، زیرا همهٔ ظرافتِ رنگ و تکیه در نوشتار ثبت نمی‌شود.

با تثبیت پایه‌ها، تغییر شدت، ریز، جمله‌های طولانی‌تر، وزن‌های متنوع و همراهی وارد تمرین می‌شوند. معیار عبور از مرحله، اجرای آرام و کنترل‌شده و توان شنیدن خطاست؛ رسیدن به آخرِ یک کتاب به‌تنهایی تسلط را ثابت نمی‌کند. برای اجرا در جمع، شروع و پایان مشترک، توجه به رهبر یا هم‌نواز و بازیابیِ آرام پس از اشتباه نیز باید تمرین شود.

یک الگوی منعطف برای تمرین خانگی

ابتدا چند حرکت و ضربهٔ آرام برای بررسی راحتی بدن انجام دهید. سپس زمان اصلی را به یک هدف تکنیکی کوتاه اختصاص دهید؛ برای نمونه، برابرشدن صدای دو دست. بعد یک الگوی ریتمیک را با سرعتی اجرا کنید که بتوانید هم بشمارید و هم کیفیت صدا را بشنوید. در پایان، بخشی کوتاه را ضبط و با هدف همان روز مقایسه کنید.

زمان هر بخش را با توان، تمرکز و برنامهٔ خود تنظیم کنید. تمرین کوتاهِ دقیق معمولاً از تکرار طولانی همراه با خستگی و خطا مفیدتر است. مترونوم را فقط برای افزایش سرعت به کار نبرید؛ می‌توانید یک سرعت ثابت را حفظ کنید و تعداد خطاها، کیفیت سکوت‌ها و آرامش حرکت را بسنجید. نتیجهٔ تمرین را با چند کلمه یادداشت کنید تا جلسهٔ بعد هدف روشنی داشته باشد.

ادامهٔ تحصیل و مسیر حرفه‌ای

یادگیری تنبک می‌تواند در کلاس خصوصی، آموزشگاه، کارگاه تخصصی یا در کنار تحصیل موسیقی ادامه پیدا کند. وجود دورهٔ موسیقی در یک مؤسسه لزوماً به معنای پذیرش تنبک به‌عنوان ساز اصلی یا ارائهٔ مدرک مستقل تنبک نیست. شرایطِ همان سال، سازهای پذیرفته‌شده، آزمون عملی و محتوای درس‌ها باید از مرجع رسمی بررسی شود.

برای مسیر جدی‌تر، تئوری، سلفژ و ریتم‌خوانی، شناخت موسیقی دستگاهی، تجربهٔ گروه‌نوازی و شنیدن منظم نیز اهمیت دارند. فعالیت حرفه‌ای ممکن است شامل اجرا، ضبط، تدریس یا پروژه‌های پژوهشی باشد؛ هیچ‌کدام درآمد یا شغل تضمین‌شده ندارند. توان همکاری، آمادگی و مسئولیت‌پذیری در کنار نوازندگی تعیین‌کننده‌اند.

شتاب‌گرفتن در قسمت‌های آسان و کندشدن در قسمت‌های دشوار رایج است. الگو را کوتاه کنید، بخش انتقال را جدا تمرین کنید و سرعت را پایین بیاورید. اگر شمارش با اجرا قطع می‌شود، ابتدا ریتم را با دست‌زدن یا خواندن هجاهای ساده مرور کنید؛ هدف این است که ساختار زمان پیش از پیچیدگیِ حرکت روشن شود.

نامساوی بودن دو دست نیز طبیعی است، اما همیشه با تکرار بیشتر حل نمی‌شود. شاید مسیر حرکت، ارتفاع دست یا میزان تماس متفاوت باشد. فیلم کوتاهی از زاویهٔ مناسب می‌تواند برای بازخورد مدرس مفید باشد. افزایش ناگهانی فشار برای بلندترشدن صدای دست ضعیف‌تر ممکن است مشکل تازه‌ای ایجاد کند.

در همراهی، پرکردن همهٔ سکوت‌ها و بلند نواختن از خطاهای مهم‌اند. بخشی از تمرین را به همراهیِ ساده با صدای کم اختصاص دهید. پرسش اصلی این است که آیا جملهٔ هم‌نواز واضح‌تر و منسجم‌تر شنیده می‌شود. برای تمرین آپارتمانی نیز زمان مناسب و توافق با اطرافیان اهمیت دارد؛ تنبک ساز بی‌صدا نیست و صداخفه‌کن رفتار پوست را تغییر می‌دهد.

حسین تهرانی در تحول آموزش و جایگاه اجرایی تنبکِ سدهٔ بیستم نقش مهمی دارد. در شنیدن آثار او به وضوح ضربه‌ها، جمله‌بندی و ارتباطِ تکنیک با موسیقی توجه کنید. دربارهٔ بعضی تاریخ‌های زندگی او در منابع اختلاف دیده می‌شود؛ برای شناخت هنر او، بررسی اجرا و نقش آموزشی از تکرار یک تاریخِ محل اختلاف مفیدتر است.

مجید خلج در معرفی و آموزش سازهای کوبه‌ای ایرانی در خارج از ایران فعالیت داشته و وبگاه رسمی او تأسیس مدرسهٔ تنبک در پاریس را ثبت می‌کند. مجموعهٔ آموزشی منتشرشدهٔ او نمونه‌هایی از وضعیت ساز، ضربه‌ها و اجرای قطعات ارائه می‌دهد. هنگام تماشا، مسیر انگشت و کیفیت صدای آرام را نیز ببینید، نه فقط لحظه‌های سریع.

پژمان حدادی در کنار همکاری‌های موسیقی ایرانی، تجربه‌های بینافرهنگی داشته و از شنیدن استادان تنبک و مطالعهٔ ریتم‌های دیگر بهره گرفته است. پدرام خاورزمینی نیز در اجراها و کارگاه‌های بین‌المللی حضور داشته است؛ آثار این دو، امکان شنیدن مسیرهای متفاوتِ گسترش زبان تنبک را فراهم می‌کنند.

برای شروع، یک تک‌نوازی، یک همراهی با ساز ملودیک و یک ویدئوی آموزشی کوتاه را کنار هم بگذارید. در تک‌نوازی، دنبال جملهٔ آغازین و تغییر آن بگردید. در همراهی، توجه کنید نوازنده چه زمانی سکوت می‌کند یا شدت را کم می‌کند. در آموزش، حرکت آهسته و صدای نهایی را با هم مقایسه کنید؛ صرفاً تقلید شکل دست کافی نیست.

در پیوندهای انتهای راهنما، معرفیِ آموزشی مجید خلج و ویدئوهای رسمیِ پژمان حدادی آمده‌اند. برای شنیدن تاریخی، تک‌نوازی‌های حسین تهرانی و برای بررسی تعامل سازها، اجراهای گروهیِ هنرمندان معرفی‌شده را از ناشر یا کانال رسمی جست‌وجو کنید. نام قطعه و نوازنده را هنگام تمرین یادداشت کنید تا شنیدن به فعالیتی دقیق تبدیل شود.

تنبک برای کسی که از دقت ریتم، تنوع رنگ صدا و گفت‌وگوی موسیقایی لذت می‌برد، انتخابی جدی است. ساز مناسب بدن، آموزشِ روشن و تمرین شنیداریِ منظم پایهٔ مسیرند. پیش از خرید، ساز را امتحان کنید؛ پیش از افزایش سرعت، کیفیت صدا را بشنوید؛ و در همراهی، به اندازهٔ ضربه‌های خود به موسیقیِ دیگران توجه کنید.

اگر هنوز برای شروع تنبک یا انتخاب مدرس تردید دارید، از مشاورهٔ هنرآموز کمک بگیرید تا مسیر یادگیری را با توجه به هدف، تجربه و شرایط تمرین خود مشخص کنید.

پیوندها در ۲ اکتبر ۲۰۲۶ از صفحات رسمی ناشر یا هنرمند ثبت شده‌اند. دسترسی منطقه‌ای و امکان پخش ممکن است تغییر کند. محتوای اجرایی فقط پیوند داده شده و در این فایل بازنشر نشده است.

ویدئوهای رسمی برای تماشا

معرفی و انتخاب مدرس