رینگو استار؛ درامزی که برای خواننده جا باز می‌کند

رینگو استار وقتی از نوازندگی حرف می‌زند، خودش را پیش از هر چیز آدمِ گروه می‌بیند. برای او، لذتِ درامز از حضورِ دیگران جدا نیست. این نگاه، یک سؤال ساده اما جدی پیش پای نوازنده می‌گذارد: من اینجا آمده‌ام تواناییِ خودم را نشان بدهم، یا کمک کنم چیزی مشترک شکل بگیرد؟ پاسخ، در تعداد ضرب‌ها معلوم نمی‌شود؛ در رابطه‌ای پیدا می‌شود که با بقیهٔ صداها می‌سازیم.

در درسِ گروه‌نوازیِ او، خواننده نقطهٔ مهمِ این رابطه است. رینگو توضیح می‌دهد که همراهِ آواز می‌نوازد، به ترانه گوش می‌دهد و برای خواننده جا می‌گذارد. در عین حال، از امکانِ حرکتِ پرانرژی‌تر در نزدیک‌شدن به ترجیع هم حرف می‌زند. پس مسئله این نیست که درامر همیشه کمتر بنوازد؛ مهم است بداند چه وقت و به چه دلیلی، میزانِ حضورش را تغییر می‌دهد.

پیش از ضربِ اول، همکاری

برای فهمیدنِ اینکه این نگاه چقدر اجتماعی است، یکی از خاطره‌های آغازِ کارش معنا پیدا می‌کند. رینگو در گروه Rory Storm and the Hurricanes، برخلاف رهبر گروه که خودرو داشت، با اتوبوس رفت‌وآمد می‌کرد و فقط می‌توانست اسنر را حمل کند. برای اجرا ناچار بود از درامرِ دیگری اجازه بگیرد تا از مجموعهٔ سازِ او استفاده کند. پشتِ تصویرِ امروزِ یک نوازندهٔ مشهور، تجربه‌ای از وابستگی به همکاریِ دیگران قرار دارد.

عکس: Mostafameraji

این خاطره به‌خودی‌خود فرمولِ درامز نیست، اما زمینهٔ خوبی برای نگاه او می‌سازد: گروه‌نوازی فقط از لحظهٔ اولین ضرب شروع نمی‌شود. شنیدن، اعتماد و همراه‌شدن با شرایط، پیش از اجرا هم حضور دارند. در موسیقی نیز جاگرفتن در کنارِ دیگران به همین اندازه واقعی است. نوازنده باید حضور داشته باشد، اما حضورش الزاماً نباید همهٔ فضای ممکن را اشغال کند.

فیل را با جای آن بشنویم

وقتی رینگو خواننده را دنبال می‌کند، ریتم دیگر خطی جداگانه زیرِ آواز نیست. می‌توان آن را بخشی از جمله‌بندیِ مشترک دانست: جایی که عبارت هنوز ادامه دارد، جایی که تمام شده و جایی که بخش تازه در راه است. فیلِ پرانرژی ممکن است در یکی از این موقعیت‌ها به موسیقی جهت بدهد و در موقعیتی دیگر، توجه را از کلمهٔ مهم بگیرد. خودِ فیل، بدون جای قرارگرفتنش، همهٔ داستان را نمی‌گوید.

از این نگاه نباید نتیجه گرفت که درامرِ خوب باید بی‌صدا یا بی‌شخصیت باشد. جا دادن به خواننده هم یک انتخابِ اجرایی است و می‌تواند به همراهی، شخصیت بدهد. سکوتِ به‌موقع با نداشتنِ ایده فرق دارد؛ همان‌طور که ورودِ قاطع با شلوغ‌نوازیِ بی‌وقفه یکی نیست. مسئله، حفظِ نسبتی زنده میان صدای فرد و حرکتِ جمع است، نه حذف‌کردنِ یکی به سودِ دیگری.

عکس: Eva Rinaldi from Sydney, Australia

در تمرین بعدیِ گروه، فقط یک جملهٔ آواز را انتخاب کنید و دو جای متفاوت برای یک فیلِ کوتاه بیازمایید. سپس از خواننده و بقیه بپرسید کدام جای آن، مسیرِ جمله را روشن‌تر کرد. یک مقایسهٔ شنیدنی معمولاً از بحثِ کلی دربارهٔ «ساده‌زدن» یا «حرفه‌ای‌زدن» نتیجهٔ بهتری دارد؛ چون دربارهٔ همین ترانه و همین لحظه حرف می‌زند.

درسِ رینگو را می‌شود با یک تغییرِ کوچک همراه برد: پیش از اینکه تصمیم بگیریم چه بنوازیم، بفهمیم کنارِ چه چیزی می‌نوازیم. شاید ارزشمندترین ضرب، پیچیده‌ترین ضرب نباشد؛ همان ضربی باشد که باعث می‌شود ورودِ خواننده، پاسخِ ساز یا حرکتِ کلِ گروه، درست در زمانِ خودش شنیده شود.

منابع دیداری و شنیداری

رینگو؛ گروه‌نوازی

منابع تصویری

تصویر نخست، رینگو استار و گروه All Starr در اجرای ۲۰۲۲؛ عکس: Druss379 | CC BY-SA 4.0

تصویر دوم، یک مجموعهٔ درامز Mapex؛ عکس زمینه‌ای؛ عکس: Mostafameraji | CC BY 4.0

تصویر سوم، رینگو استار در سیدنی، ۲۰۱۳؛ عکس: Eva Rinaldi from Sydney, Australia | CC BY-SA 2.0